17 – 25 augustus 2009 Marrakech – Hengelo Op vakantie in Nederland!
Tijdens ons afscheidsfeest eind mei heb ik Jeannette plechtig beloofd dat ik er moeite voor zal doen om bij haar 40ste verjaardag te zijn op 22 augustus 2009. Met dat als ijkpunt ontstond het idee om de hele maand juni van Frankrijk te genieten, de maand juli vakantie te vieren in Spanje en begin augustus Marokko in te rijden. Want… dan zouden wij 14 dagen later in of rondom Marrakech zijn om vanuit daar makkelijk naar Nederland te kunnen vliegen. Maar het vinden van een goedkoop ticket… dat is wel een uitdaging in het hoogseizoen. Uiteindelijk lukt het om voor 200 euro een retour te boeken vanuit Marrakech naar Dusseldorf Weeze. We verheugen ons op de trip, hunkeren naar bewolkt weer, een echt bed, een warme douche, een ontmoeting met onze ouders en patat met mayonaise & een frikadel.

En zo vertrekken we op maandag 17 augustus 2009 met de Landcruiser richting Marrakech. Renate en Paul rijden voor ons uit en maken van de gelegenheid gebruik om vandaag uitgebreid boodschappen te gaan doen in de grote stad. Aangekomen in Marrakech gaan wij eerst op zoek naar de camping die Paul en Renate ons hebben aangeraden. Vervolgens grijpen we de telefoon: “Waar zijn jullie? Antwoord: Wij gaan met jullie eten bij de Mc. Donalds…!” En zo zitten we 20 minuten later samen met Paul en Renate achter een Mc. Arabia! tussen allemaal hippe Marokkanen. Na het eten nemen we afscheid. Het Hollands-Marokkaanse duo gaat nog naar de Makro en het tuincentrum en wij willen nog graag even naar Marrakech, want daar is Ronald nog niet geweest.

Ik wandel met Ronald langs de grote moskee, over het beroemde plein, door de Souq richting de Riad die ik voor Lotty en mij wil reserveren. Lotty heeft me namelijk per sms laten weten dat ze voor 80 euro een ticket heeft geboekt naar Marrakech en op 3 september 2009 zal arriveren. Geweldig! Aangekomen bij Villa El Arsa word ik warm ontvangen. De staff herkent me nog van mijn bezoek in het vorige jaar en ze geven me de mooiste kamer in de Riad. Dat wordt gezellig met Lotty: een prachtig onderkomen is reeds geboekt! We lopen door de winkelstraat terug naar het plein, waar ik door meer shopeigenaren herkent word en opnieuw met ze op de foto moet. We besluiten nog even te internetten en onze laatste boodschappen te checken….

e-mail van Annemarie aan mij en alle Ladies van de Circle:
“Nadat Lotty mij vertelde dat ze op 3 september 2009 voor 80 euro naar Marrakech gaat, en Fokkelien mij zei dat ook zij een vlucht heeft geboekt, heb ik je verhalen op internet gelezen.
Ik kom ook … wie volgt ?… “

Ik spring op achter mijn computer… van enthousiasme, maar ook omdat ik direct terug wil naar Villa El Arsa: ik moet nog een kamer boeken! En dus reserveer ik 15 minuten later nog een extra kamer voor Fokkelien en Annemarie. Maar… komen ze nu op 3 of op 4 september 2009? Terug naar internet… en eerst maar even naar een nieuw binnen gekomen bericht.
Van Marleen: “Ik heb ook geboekt!”… en volgens mij volgt er nog een Lady! Weet je wat, ik ga morgen eerst naar Nederland en dan zie ik het in de week van 25 augustus 2009 wel weer verder. Dan heb ik nog ruim acht dagen om alles te regelen…

We zijn vroeg wakker op dinsdag 18 augustus 2009, pakken onze Landcruiser opnieuw en netjes in en gaan op weg naar de luchthaven. Daar moeten wij onze auto laten staan, onze papieren en onze sleutels inleveren. Immers, ik ben met een auto het land ingekomen en mag niet zonder auto het land uit. Ik moet bewijzen dat hij op de parkeerplaats staat en dat ik terug zal komen om met de auto verder te reizen. Het lijkt een ingewikkelde exercitie en we willen onze vlucht niet missen, dus we zijn om 11.00 uur al op de luchthaven. De auto hebben we in no-time geparkeerd op een goede plek op het terrein ‘lang parkeren’. Binnen vijf minuten zijn we in het luchthavengebouw en vinden we de balie waar we moeten inchecken. Via een luchthavenbediende weet ik binnen 10 minuten waar we naar de douane moeten, waar we vervolgens ook in no-time zijn. “Jullie vliegen pas om 17.00 uur? Dan kom rond 16.00 uur maar een keer terug: je spullen inleveren kan in 5 minuten!” We overwegen om Marrakech nog voor een paar uurtjes in te gaan, maar als we nog 1 keer naar de auto lopen en buiten in 45 graden terecht komen, lijkt het ons een goed plan om een paar uur op de luchthaven te bivakkeren. We strijken neer op een plein dat gevuld is met Marokkaanse tapijten. Ergens in de hoek staat een bankstel met daarop een echte traditioneel geklede man. Hij heeft een hele thee-uitzet bij zich en na een uurtje observatie blijkt dat hij voor al het luchthavenpersoneel thee schenkt en traditionele muziek ten gehore brengt. Een prima plek tot 16.00 uur, waarna de douanebeambte inderdaad binnen 5 minuten mijn papieren, invoerdocumenten en sleutels in een enveloppe doet en in de kluis legt. Hoezo… bewijsdocument… er staat een nummer op de enveloppe en die kun je met je eigen pen op een eigen papiertje van me overnemen… aldus de beambte. Bon Voyage!

Toch een bizarre reis. In vier uurtjes vliegen ben je van Marrakech in Dusseldorf Weeze. Daar staan mijn moeder en Hennie al op ons te wachten. En zo zit je ook weer in een luxe personenauto richting je eigen huis. Geweldig… dat mam en Hennie die moeite wilde doen, want in Weeze is geen taxi of hotel te vinden. Al met al hebben ze toch 180 km moeten rijden om ons op te halen! Rond 02.00 uur lig ik weer in mijn eigen bed. Bizar… binnenkomen en het gevoel hebben dat je niet weg bent geweest. Een douche die met een eenvoudige schakeling steeds warmer wordt en een volle straal heeft, een WC waar je op kunt zitten en die echt doorspoelt! Hoe makkelijk kan het leven zijn. Als ik woensdagochtend op sta, ben ik helemaal van de leg. Het huis is toch een ‘afgebrand dorp’, immers ik ben er 10 weken niet geweest. “Wat heb ik hier eigenlijk te zoeken?” en aan de andere kant … het is hier zo heerlijk luxe… waarom leef ik al 10 weken uit en om de auto? Pff… eigenlijk wil ik alleen maar slapen!

Toch ben ik woensdag 19 augustus 2009 al vroeg opgestaan. Uiteraard eerst een warme douche en lekker in mijn eigen hippe kleren die nog in de kast hangen. Alle spullen die ik thuis wil laten ruim ik meteen weg en alle spullen die weer mee moeten leg ik op een vaste plaats. Anders zwerft straks alles door het huis en moet ik weer goed nadenken wat ik allemaal mee neem, waar ik het vandaan haal en is de kans groot dat ik toch weer wat vergeet. Ik leg een lange boodschappenlijst op het aanrecht: ontstaan uit de afgelopen weken…dingen die we echt nog graag uit Nederland willen hebben. Verder heb ik een lange to-do-list gemaakt, immers als ik alles op z’n beloop laat en lekker aan het lummelen sla, dan ben ik straks weer in Marokko zonder maar iets te hebben ondernomen. Ik moet lenzen halen, naar de bank, met mijn auto naar de garage en ik wil graag naar de tandarts. Toch allemaal zaken die je moet plannen, ander kun je er niet terecht op het moment dat jij dat graag wilt. En acht dagen met een weekend ertussen zijn zo om.

Ronald is zo vriendelijk om het hele perifere detailhandelsterrein af te rijden voor een grote doos. Immers, ik wil woensdagavond naar Ens rijden om Jeannette alvast te ontmoeten. Ze weet nog niet dat ik op haar verjaardag ga zijn en ik wil niet dat wij elkaar op haar verjaardag voor het eerst ontmoeten. De grote doos die Ronald heeft bemachtigd pak ik helemaal in met zilverpapier en grote strikken. Rond 18.00 uur rij ik naar Ens waar ik om 19.30 uur ingepakt in een grote doos in de hal van Jeannette haar huis sta. Samen met Robin en Jorne pakt ze haar vroegtijdige present vast uit …Als ik onder de doos vandaan kom, begint ze eerst heel hard te lachen, maar daarna pakt ze me vast en laat ze haar tranen de vrije loop…
Ik zing “Aint no mountain high, aint no valley low, aint no river wide enough, to get to you!”
Een statement… om mijn beste vriendinnetje te laten weten dat ik er altijd voor haar zal zijn als ze me nodig heft en dat ik er ben op voor haar belangrijke momenten in haar leven!

Donderdag 20 augustus 2009 is Hengelo-dag. We doen boodschappen bij Albert Heyn, nemen een paar extra praktische AH-zakken mee, halen een heerlijke zak drop en kopen de laatste medicijnen bij de trekpleister. We lunchen uitgebreid en rommelen wat met de computer. Het checken van mail gaat fantastisch met super snel draadloos internet. Aan het einde van de dag bezoeken we het gezin van Lotty die ons hartelijk ontvangen. Heerlijk om even bij te praten en ons te verheugen op ons gezamenlijke bezoek aan Marrakech. Rond 20.00 uur ren ik richting Mufide & More, waar het weerzien met Mufide en haar personeel al even sfeervol en gezellig is. Ik ben zo druk aan de praat geraakt met de ‘langhaar specialist’, dat ze mijn haar coupe korter en korter heeft geknipt. En dat terwijl ik net weer aan het sparen was voor ‘zeer lang haar’. Maar… dat mag de pret niet drukken, het is super om elkaar weer terug te zien. Als we rond 22.00 uur gezamenlijk afsluiten, lopen Ronald en ik nog even naar haar dochter Meral & haar vriend Dino. Onze onderburen, die tijdens onze afwezigheid op ons appartement passen. Ook die zijn oprecht blij om ons weer te zien.
Zullen we nog wel terug gaan?

Vrijdag 21 augustus 2009 zit ik de hele ochtend achter de computer. Inmiddels hebben Lotty, Fokkelien, Annemarie, Frederique en Marleen zich aangemeld voor een 6 daagse toer door Marokko en ik wil graag een documentje maken om hun ‘boeking’ te bevestigen. Van internet verzamel ik de mooiste plaatjes van het land en vertel ze over Marokko, over Marrakech, over het volk, over de ramadan, over het programma, over de gang van zaken op de luchthavens, over de accommodatie, ik geef ze een kledingadvies en vertel iets over geldzaken. Ik wil graag dat ze die informatie vrijdagavond ontvangen, dan kunnen ze daar met het gezin en tijdens de familiedag van de Circle lekker op kauwen in het weekend. Aan het einde van de middag strijken we naar bij mam en Hennie, waar we heerlijk dineren en lekker bijpraten. Zullen we nog wel terug?

Zaterdag 22 augustus 2009 is het vroeg dag. We moeten al om 10.00 uur in Ens zijn, want Jeannette is vandaag jarig! We ontmoeten het feestgezelschap op een prachtige natuurlocatie, waar Jeannette een mooie tent heeft afgehuurd waar we met gezinnen en kinderen een hele dag buiten kunnen zijn. Lekker wandelen, heerlijk lunchen… het is een relaxte en gezellige dag! In de middag strijken we neer op het terras achter de boerderij van Sanne en Jeannette. In een klein gezelschap komen we tot een paar interessante gesprekken en de tijd gaat zo snel, dat we ons al weer klaar moeten maken voor het diner. Met een (nog) selecter gezelschap gaan we terug naar de plek waar we het feest vanmorgen zijn begonnen. Daar ontmoet ik mijn andere vriendinnen Andrea (met Tjerk), Charlotte en allemaal andere leuke gasten. We krijgen een heerlijk diner, wissel drie keer van tafel, maken een schilderij voor het feestvarken en uiteindelijk treden Areanne en ik ook nog even op. En wie van ver komt, gaat vaak pas het laatst naar huis en zo rijden wij als laatste auto van het terrein op weg naar Hengelo. Wat een heerlijke en een bijzondere dag. Ben blij dat ik heb doorgezet om erbij te kunnen zijn! Zullen we nog wel terug?

Zondag moeten we weer vroeg op! We rijden naar Delfzijl, want uiteraard wil Ronald ook
nog even langs zijn eigen zus en ouders. Maar goed dat we op tijd zijn weg gereden, want het is Delf Sail, dus het is heel erg druk op de weg. Ook in het Noorden van Nederland worden we warm ontvangen! Helaas passen de kids de Marokkaanse sloffen niet die ik voor ze heb gekocht. De maten zijn in Marokko toch wat anders dan in Nederland. We kijken vakantiefoto’s, Ronald werkt samen met zijn zus aan de administratie en… we genieten van een overheerlijke lunch. Zullen we nog wel terug?

Maandagochtend ruim ik het appartement vast op, haal een doek door de douche en de keuken en pak onze spullen vast bij elkaar. Morgenvroeg vertrekken we alweer naar Nederland en van middag heb ik nog een druk programma. Ik lunch gezellig bij mam en Hennie, rij door naar Losser om Renate te ontmoeten en ga daarna naar de tandarts. Als ik nog even langs de lenzenboer rij, blijkt dat de verkeerde lenzen zijn besteld, maar ach…. ook daar komt wel een oplossing voor. Precies om 15.00 uur ben ik bij Carglass, waar ik afgelopen vrijdag speciaal langs ben gereden, zodat ze mijn ruit konden opmeten en bestellen. Maar als ik nog geen 10 minuten binnen ben, blijkt dat ze toch de verkeerde voorruit hebben besteld. Tja… daar komt ook wel weer een oplossing voor. Het lijkt hier wel Marokko. Kan hier dan niets in 1 keer goed? Dan gaan we toch maar terug…
We strijken neer op het terras van Strawinsky, drinken na 17.00 uur een borrel met Nicole en als zij ons rond 19.00 uur weer gedag zegt, schuiven mijn vader en Marion aan tafel. We kletsen gezellig bij tot laat in de avond. Gelukkig heb ik alles thuis al klaar, want…
Morgen gaan we weer terug!

Dinsdag 25 augustus 2009: tijd om terug te gaan naar Marrakech. En op tijd, want we moeten met 5 verschillende treinen in Dusseldorf aan zien te komen. Als dat maar goed gaat! Na de derde trein, heeft de vierde trein vertraging en dus komt de vijfde trein veel te laat in de buurt van de luchthaven. Maar dat is wel nog 12 km rijden. We rennen van het perron en vliegen af op de eerste de beste taxi die we kunnen vinden. De vrouw achter het stuur heeft gelijk in de gaten dat we haast hebben en rijdt stevig door. En zo komen we precies op tijd op de luchthaven aan. Wel efficiënt: we rennen naar de incheckbalie, waar we gelijk worden doorgestuurd naar de passagiersingang. Met een check van ons paspoort en onze instapkaart en een scan van onze bagage zijn we binnen 5 minuten aan de ingang van de gate, waar de bus al reizigers begint te laden richting het vliegtuig. Binnen vier uur landen we al weer op Menara waar we binnen 30 minuten uit het vliegtuig, door de paspoortcontrole zijn en onze papieren en sleutels al weer hebben ontvangen van de douanebeambte. Met een grote lach op ons gezicht lopen we naar buiten richting de auto. Hij staat er nog…
We zijn weer thuis! Goed dat we terug zijn gegaan: we zijn nog niet ‘klaar’ met reizen!

26 augustus – 02 september 2009 Marrakech – Rabat Visum Mauritanië scoren!
We zijn gisteravond neergestreken op camping Le Relaix. Mijn eerste kennismaking met het kamperen in Marokko. Hier heb ik Paul en Renate vorig jaar ontmoet, toen ik 10 dagen bij hun ben geweest. We hebben een mooie plek op het terrein vlak bij alle berbertenten en bij een aantal mooie bomen. Er is een groot terras en groot zwembad en als er water en elektriciteit is, kun je gebruik maken van het nette toilet & douchegebouw. Helaas… wij zijn er op het verkeerde moment. We zijn weer in Marokko! Maar met een plens water over je handen, door je gezicht en een keertje tanden poetsen met een fles water in de hand kom je een heel eind. We laten ons al vroeg naar Marrakech brengen, want van die stad heeft Ronald nog niet veel gezien en bovendien wil ik de toer met de meiden voorbereiden. We lopen een mooie route, die ik straks ook leuk met de meiden kan doen. Door de souq, naar het museum, naar de koranschool, naar de waterplaats en weer door de souq naar het plein. Daar zoeken Ronald en ik een goed restaurant, waar ik met de meiden kan gaan lunchen. Als we zelf even wat hebben gegeten en gedronken lopen we via de ander kant een rondje door de stad en komen we in de winkelstraat nabij Villa el Arsa. Daar gaan we langs om de aanbetaling voor de ‘ladies-visit’ te doen. Helaas kunnen we met de meiden niet in El Arsa verblijven, daarvoor is de groep net iets te groot geworden. In ruil daarvoor hebben ze mij hun tweede Riad aangeboden, hetgeen ook een prima locatie is. Met een bezoek aan het paleis en een bezoek aan de tuinen van Marjorelle achter de hand, heb ik ons dagje Marrakech wel voorbereid. Als we om 20.00 uur over het plein naar de grote Mohammed V Boulevard lopen om door te taxi opgehaald te worden, zien we een grote stroom mensen naar de Koutoubia Mosque lopen. We hebben nog ruim een uur voor de taxi arriveert en dus settelen we ons op een bankje op de kruising voor de grote moskee. We verbazen ons over de hoeveelheid mensen: in stromen van acht grote rijen en met honderden brommertjes komen ze aan. Uiteindelijk settelen zij zich allemaal met hun tapijtjes en flessen water op het grote plein voor de moskee en beginnen ze om 20.30 uur allemaal te bidden. Wat een bijzonder gezicht. Dat is ook een leuk intermezzo om aan de meiden te laten zien. En zo heb ik weer een cultureel uitje op het programma staan!

Donderdag 27 augustus 2009: we zijn uitgekeken in Marrakech en rijden weer richting Ouzoud. Even gezellig bijkletsen en bijkomen bij Paul en Renate. De auto is netjes, de was is gedaan en dus help ik op de camping. Het is ramadan en het personeel is of vrij of werkt slechts een halve dag. De huishoudelijke hulp Minou is tot het einde van de ramadan afwezig en dus neem ik haar taken waar. In de avond bouwen we onze buitenbioscoop weer op en kijken we naar een paar avontuurlijke reisfilms. Heerlijk! Zo komen we de donderdag, de vrijdag en het weekend door. Met een paar tijdschriften en met internet op de bank. Ik bespreek met Paul en Renate de dagen dat ik met de meiden in Ouzoud zal zijn, regel een busje voor het vervoer van Marrakech naar Ouzoud en terug en boek voor de laatste nacht nog een Frans-Marokkaans Resort (waar ik vorig jaar ook ben verbleven). Wij zijn er helemaal klaar voor! De dagen die nu nog resteren willen we graag gebruiken om een visum te verkrijgen voor Mauritanië en dus besluiten we om morgen naar Casablanca te gaan.

Het is maandag 31 augustus 2009 en via Ait Attab rijden we een snelle route naar Casablanca, waar we aan het einde van de middag binnen rijden. De GPS leidt ons naar de ambassada, maar eenmaal daar blijkt de Ambassade te zijn verhuisd naar Rabat. Pff… zullen we daar nog wel naartoe rijden? We besluiten in Casablanca naar een camping te gaan, maar ook die blijkt al sinds lange tijd te zijn gesloten. En dus… pakken we toch de snelweg richting Rabat. Wat is het druk op de weg. Precies de laatste uurtjes voordat de Marokkanen mogen eten en dus wil iedereen op tijd naar huis. Binnen 30 minuten zien we vier ongelukken en we moeten goed opletten om zelf niet in een kettingbotsing verzeild te raken. Als we Rabat binnen komen rijden, besluiten we direct door te rijden naar de Ambassade. Helaas slaan we een afslag te vroeg af naar links en moeten we een heel eind omrijden om op onze bestemming aan te komen. Maar… uiteindelijk vinden we alles… zo ook de Ambassade van Mauritanië. We eindigen onze tour van de dag op een ransige camping in de buurt van Rabat. Alleen de ogen dicht doen en verder nergens over nadenken.

Dinsdag 1 september 2009 staan wij iets voor 09.00 uur voor de Ambassade van Mauritanië. Ik kleed mij proper en ga met allerlei Afrikanen en andere reizigers op het stoepje zitten. Exact om 09.00 uur gaat de deur open. Bij het enige loketje in de ruimte halen we een formulier dat we invullen. We voegen ons paspoort, kopieën van ons paspoort en twee foto’s bij. Binnen 30 minuten is de klus geklaard en gaan we lekker winkelen bij de Marjane (de Marokkaanse Makro). Boeken en CD-tjes kijken, lekkere snoepjes kopen… we vermaken ons er altijd wel een uurtje (of twee). We rijden terug naar onze ranzige camping, omdat er verder in de buurt niets anders te vinden is. Morgen om 14.00 uur kunnen we ons paspoort weer ophalen. Als dat maar goed gaat, want een dag later MOET ik op de luchthaven van Marrakech staan om de meiden op te halen!

Woensdag 2 september 2009 staan wij exact om 14.00 uur voor de deur van de Ambassade. En die gaat ook weer exact op die tijd open. Er staan al zeker negen mensen voor de deur. Maar zo snel als de mensen naar binnen gaan, zo snel komen ze ook weer naar buiten. Ik heb me weer netjes aangekleed en groet de eerste 4 zinnen in het Arabisch. Dat slaat altijd aan. De beambte lacht vriendelijk en reikt mij de juiste paspoorten al aan. Jemig… dat gaat voorspoedig… het is haast niet te geloven. Eenmaal buiten willen we ons visum gelijk even zien. Hoezo… geldig van 2 september 2009 tot en met 01 oktober??? Wij hebben toch duidelijk aangegeven dat wij pas op 10 oktober het land in gaan en dat wij er dan op 8 november 2009 pas weer uit gaan? Tja… leg dat maar eens uit in het Frans of in het Arabisch! Ik zie aan het gezicht van de beambte dat hij onmiddellijk weet dat het zijn fout is. Hij heeft alleen maar gekeken naar het soort visum dat we hebben aangevraagd: een visum voor 30 dagen, maar ingaande op 10 oktober 2009 en niet op 02 september 2009. Hij kijkt een beetje radeloos en vraagt om een zwarte pen om aan de datum van 1 oktober 2009 te gaan prutsen. Maar… die pen die hebben wij niet… en alle omstanders die ik naar een zwarte pen vraag kunnen ons niet verder helpen. Dan pakt de beambte door… hij neemt een blauwe pen… maakt van de 01 een 31 en plotseling hebben wij een visum voor 60 dagen. Even een paar extra stempels erdoor en een extra aantekening er naast en klaar is Klara.
Dat wordt lachen straks aan de grens van Mauritanië. Wedden dat we daar smeergeld moeten betalen. En… we kunnen er niet tot 8 november 2009 zijn! Maar… voor nu is het probleem op een soepele manier opgelost en … komt tijd, komt raad! Wie weet willen we helemaal geen 21 dagen in Mauritanië blijven… en anders moeten we het gewoon doen in 21 dagen! Het is niet anders…

We stappen in de auto en nemen de snelweg naar Marrakech. Rijden in het donker is vandaag geen probleem. De snelweg is leeg en Marrakech kennen we inmiddels op ons duimpje. Ook op camping Le Relaix hoeven wij ons niet meer in te schrijven. Daar kennen ze ons inmiddels ook! Morgen is de grote dag… dan komen de meiden van mijn Circle.
Ik heb mij hart, ziel en zaligheid in dit reisje gestopt en ik hoop van harte dat de meiden het enorm naar hun zin gaan krijgen!

03 – 08 september 2009 Bezoek uit Nederland Shoppen met de Ladies!
Vandaag ben ik heel vroeg wakker: de meiden komen! De afgelopen dagen heb ik al diverse voorbereidingen getroffen: wat ik vandaag aantrek, welke kleding en andere spullen ik meeneem voor de eerste twee dagen, alle papieren van onze reserveringen, veel Dirhams en vooral veel (speciaal gespaard) kleingeld voor de eerste kleine uitgaven of giften. Ik heb een stuk karton op de kop getikt en heb even zitten freubelen: “Marhaba Ladies”! Zo kunnen ze me niet missen als ze de luchthaven van Marrakech Menara uit komen lopen. Ik ben van plan de meiden over twee taxi’s te verdelen en dus heb ik al twee papiertjes gemaakt met onze bestemming: handig voor de chauffeur en een geruststelling voor de meiden die niet bij mij in de auto zitten. Tja… je komt toch ineens aan in een heel ander land, een andere cultuur, je moet omschakelen naar een andere taal en in zo’n eerste uur heb je vaak geen idee waar je terecht komt.

Als wij om 16.30 uur de luchthaven binnen komen, installeren we ons op een mooie plek. Het vliegtuig landt om 17.00 uur, maar voordat de meiden door de douane zijn en hun bagage hebben, zijn we zo drie kwartier verder. Sterker nog: een uur en drie kwartier verder, want Ryanair uit Dusseldorf Weeze heeft vertraging. Om half zeven zie ik zo’n beetje elke passagier uit Dusseldorf door de klapdeuren komen… en dan zijn daar eindelijk de lady’s.
Wat geweldig om ze weer te zien: Fokkelien, Lotty, Annemarie, Frederique en Marleen. Niemand in mijn omgeving geloofde dat er echt een paar meiden zouden komen, maar ik wist het zeker… op een aantal dames had ik mijn stuivers al verwed (en heb ik dus nu een paar stuivers bij gewonnen)! Heerlijk om die Hollandse koppies, die hippe outfitjes en die dikke koffers Afrika te zien binnen rollen.

We zonderen ons even af om elkaar uitgebreid te begroeten en alle eerste avonturen van de meiden te horen. Ik neem de gelegenheid om de dames vast voor te bereiden op het leven buiten: want daar is het (heel) warm, daar moeten we toch proper gekleed, daar kunnen we niet openlijk eten en drinken op straat (het is ramadan) en moeten we met respect omgaan met biddende mensen (speciaal in deze tijd). We lopen naar de taxistandplaats, waar ik twee taxi’s reserveer om de meiden naar het centrum van Marrakech te brengen. Voor beide chauffeurs heb ik onze eindbestemming opgeschreven en voor beide chauffeurs heb ik geld klaar gelegd. Maar hoe goed ook voorbereid… het loopt toch anders. Precies als de zon onder gaat, willen wij twee taxi’s hebben… precies 10 minuten voordat de mannen na een hele dag onthouding eindelijk weer mogen eten. Een grote groep chauffeurs begint in het Arabisch te discussiëren: het lijkt erop dat niemand ons wil meenemen.

Uiteindelijk besluiten twee chauffeurs ons toch naar de Koutoubia Mosque te brengen. Maar tjonge… wat een rit: ze scheuren als gekken door de stad! En wat jammer van het straatbeeld: er is niemand op de weg, alles is leeg (iedereen is naar huis om te eten). Ik hoop alleen maar dat we Annemarie en Frederique op de afgesproken plek zullen ontmoeten en bel ondertussen naar onze Riad dat we later op onze ontmoetingsplaats zullen zijn. Weer pech: omdat het etenstijd is, kunnen de (bagage)dragers niet komen en moeten we zelf onze spullen dragen en zelf onze weg vinden naar Dar Tah Tah! Gelukkig heb ik gezien dat iedereen koffers op wieltjes heeft… alleen Fokkelien draagt een zware weekendtas. Ach.. een stukje lopen over een van de bekendste pleinen ter wereld kan ook geen kwaad. In de verte zie ik Annemarie en Frederique al staan. Mooi… dat is goed gekomen! Als de taxi mij, Fokkelien, Lotty en Marleen afzet, moet ik 160 dirham betalen in plaats van de afgesproken 150. Ik betaal met 200 dirham en eis van de chauffeur dat hij zich aan de afspraak houdt. Als wij alle bagage in handen hebben geeft hij mij 40 dirham terug, springt in de auto en rijdt weg. Even blijf ik bedremmeld achter.. die gozer heeft mij voor 10 dirham opgelicht (1 euro). Als ik naar Annemarie en Frederique loop, zie ik ook hun ontzette gezichten. Van de 200 dirham die zij hebben betaald, hebben ze helemaal niets terug gekregen. Ook zij voelen zich (voor 50 dirham) opgelicht… en als je net een land in komt, heb je geen idee hoeveel geld dat is (slechts 5 euro)! Maar hoe lachwekkend het bedrag ook is… ik baal van deze binnenkomst… in het land waar Ronald en ik al een maand zonder problemen zijn en waarvan ik heb gezegd heb dat het zo plezierig vertoeven is.

Maar iedereen is nog helemaal ‘excited’. Achter elkaar lopen we over het grote Djemna el Fna plein, richting één van de zes aftakkingen en dan weet ik ineens de weg niet meer. Alle winkeltjes zijn gesloten, de rolluiken zijn dicht en ik verlies mijn oriëntatie. Een Marokkaan is bereid ons de weg te wijzen, maar met dat we doorlopen sluiten nog vier Marokkanen zich aan. Ineens herken ik de omgeving weer… ik bedank onze ‘gidsen’, maar ze blijven stug aan onze zijde. Als we aankomen in de straat van ons verblijf, willen ze 200 dirham ontvangen voor de moeite (20 euro). Ik bel aan bij Dar Tah Tah … loods de meiden naar binnen en zeg vriendelijk tegen de jongens dat ze helemaal niets krijgen. Het personeel van ons verblijf ontvangt ons en kort daarna zitten we heerlijk onbezorgd in een echte Marokkaanse ‘woonkamer’. Het lijkt mijn verjaardag: ik krijg labello’s, vitaminen, hygiënische doekjes, tijdschriften, drop en een pakket van mijn moeder. Nieuwe daglenzen, een tekening van Julie (de dochter van mijn zus) en twee geweldige Hollandse blauw-witte borden van blond. Wat een geweldig mens is die moeder van mij toch!

We zijn ingecheckt… in een echte Marokkaanse Riad. We bekijken de drie verschillende kamers, installeren ons en frissen ons op voor het avondeten. First night in town! We dineren op het beruchte plein bij een Frans restaurant, want ik wil niet dat de meiden gelijk de eerste avond ziek worden van het eten. Als klap op de vuurpijl bestellen ze allemaal dezelfde Marokkaanse Berber Tajine… tja… als ze dan toch ziek worden, dan worden ze het gezellig met z’n allen! Na het eten maken we een korte ronde over het plein… tijd om naar bed te gaan. Immers het is al laat en in Nederland is het nog weer twee uur later. Het was voor ons allemaal een lange dag en we hebben nog veel leuke dagen voor de boeg!

Als ‘reisleider’ heb ik de eerste avond ‘om niet’ een eigen kamer gekregen, gelegen op een verhoging op het dak. Op de veranda die daar gelijk aan ligt, kunnen we precies met zes meiden zitten: Hollandse gezelligheid! Vanuit deze plek hebben we uitzicht over de daken van de oude Medina. We ontbijten om 08.30 uur op het dakterras en duiken om 09.30 uur gelijk de stad in. Het thema is bekend: “Shop till you drop”! Ik druk de lady’s op het hart om vooral eerst sfeer op te snuiven in de souqs en alleen uit te kijken naar wat ze willen hebben om vervolgens na te denken over het bedrag dat ze daarvoor over hebben. In Marrakech wordt de toerist vaak ‘lastig gevallen’ door kooplieden en wordt in geval van onderhandeling vaak 5 keer boven de normale prijs ingezet! Maar wonder boven wonder kunnen we heel relaxt door de souq heen: zo kijkt Lotty uitgebreid naar tapijten, zoekt Fokkelien de meest mooie tassen, achterhaalt Frederique de schoenmaten van haar kroost om baboes (Marokkaanse slippers) te kopen, registreert Annemarie vast de aankoopplaatsen van mini-sleutelhangers voor alle andere lady’s van LC08 en is Marleen uit op een mooi backgammon spel voor haar echtgenoot. Rond 11 uur strijken we neer op het terras van het museum van Marrakech voor onze eerste kop Marokkaanse koffie. Tijd voor cultuur. Het museum van Marrakech is gehuisvest in een prachtige traditionele Riad, is fantastisch gedecoreerd en is bovendien volgepakt met kunst. De eerste foto’s worden geschoten! Na het museum bezoeken we een oude Koranschool en een algemene waterplaats en lopen we langs een moskee die helemaal volgepakt is met biddende Marokkanen terug naar het plein. Daar vinden we een goed restaurant waar we heerlijk eten en lekker bijkletsen. Na de middag vervolgen we onze toer naar de andere kant van de stad. We bekijken een Hammam (waar Floortje Dessing 14 dagen voor ons nog voor haar televisieprogramma is geweest), drinken thee bij een kunstzinnige koopman en bezoeken nog de Riad waar ik in eerste instantie had willen overnachten (en… wat heeft u niet gewonnen). Net als we ‘in de mood’ zijn om al onze gewilde handelswaren te scoren, gaan alle winkels dicht voor het middaggebed. Een mooi moment om naar onze eigen Riad te gaan en even uit te rusten voor het avondprogramma.

Rond 19.30 uur lopen we via het plein richting de Koutoubia Mosque. Op de kruising drentel ik net zo lang tot ik drie lege bankjes kan bemachtigen om ons met de hele groep te installeren. Het is een uniek moment om duizenden mannen en vrouwen met hun tapijt onder de arm naar de moskee te zien wandelen voor het avondgebed. De kruising is net een mierenhoop van mensen, te voet, te fiets of te brommer. Omdat de ‘moskee-gangers’ niet allemaal in de Koutoubia Mosque passen, is het hele plein ontruimd en zien we van heel nabij honderden Marokkanen bidden: allemaal hoofdjes die buigen… en kontjes die de lucht in gaan. Aan de overkant van de straat lopen we nog even langs de honderden brommers die allemaal tegen elkaar staan gepakt… een bijzonder tafereel. Net als we weer richting het plein willen lopen om een plaats te zoeken voor het diner, herkent een Marokkaan ons gezelschap. Hij stelt zich aan ons voor, verduidelijkt dat hij werkzaam is in de Riad waar wij verblijven en wijst ons de weg naar een bijzonder restaurant. Fantastisch gelegen: met lounche-ruimte voor een borrel en dinerplaatsen op het dakterras met uitzicht op de grote Moskee. Als blijkt dat we eten hadden moeten reserveren, betalen we onze borrel en gaan alsnog naar een ander restaurant op het plein. Doodmoe van alle indrukken duiken we om twaalf uur weer in onze Marokkaanse nestjes!

Het is zaterdag: we ontbijten om half 9, want we moeten om half 10 met bagage en al vertrekken om rond 10 uur bij de moskee te zijn. Dit keer gaat de kruier wel met ons mee en kunnen we zonder ballast van bagage genieten van het ochtendgloren in Marrakech. Ik heb een moderne bus (met airco) geregeld, die ons vandaag naar Ouzoud zal brengen. Een rit van drie uur naar de grootste watervallen van Marokko. Navraag bij andere toeristen bracht mij tot de conclusie dat 4 dagen Marrakech (van vrijdag tot en met maandag) wat saai zou worden en een bezoek aan de camping van Paul en Renate leek mij een leuke afwisseling. Immers dat zou de lady’s in het prachtig gekleurde binnenland van Marokko brengen, langs een gevarieerd straatbeeld met uiteindelijk een tweedaags verblijf op een (Nederlandse) camping in een traditionele Marokkaanse berbertent. Gegarandeerd succes… dacht ik… want naar Marokkaanse maatstaven zijn het toilet en de douche schoon (hygiëne en verzorging is belangrijk voor ons lady’s), zijn het ontbijt, de lunch en het diner fantastisch (de maag moet ook gekieteld worden met Marokkaanse maar maagvriendelijke gerechten), is de waterpool geschikt voor zes dames (afkoeling bij hoge temperaturen is een must) en kunnen we op het terras een ‘buiten-thuis-bioscoop’ bouwen om Mama Mia te kijken (Hollandse gezelligheid)! Bovendien is het mogelijk om Paul en Renate alle vragen te stellen over het ‘wonen en werken’ in Marokko (zenden en ontvangen in je eigen taal is wel zo comfortabel).
Maar… wat ik vergeten ben, is dat ik al 4 weken in het Marokkaanse leven ben geïntegreerd en camping Zebra zelf als een ‘verademing’ beschouw… en dat de meiden gezien hun ‘thuissituatie’ toch echt nog wel wat comfort moeten inleveren als ze op een ‘sta-WC’ hun behoeften moeten doen en zich met een emmer en pollepel in de ‘Afrika-douche’ moeten opfrissen! Dat is “Even Acclimatiseren” cq “Even Aanpassen” (en we hebben hier maar twee dagen…). En dus… zie ik een paar Lady’s slikken tijdens de rondleiding over de camping. Gelukkig maken een uitgebreide lunch en een duik in het schone water van de pool een hoop goed.

Rond half 4 maken we een wandeling richting de watervallen: een eitje voor iedereen die goede schoenen heeft aangetrokken en wat minder voor Marleen, die nog steeds op haar ‘lievelingsslippers’ loopt. Na het aanschouwen van het 110 meter hoge punt waar het water naar beneden dendert, lopen we over de trappen naar beneden richting de voet van het ‘meer’. Bij een prachtig uitkijkpunt maken we een paar mooie foto’s om de verdere afdaling te maken. ‘Geen kip’ te bekennen, want het is ramadan… de shops langs de trappen zijn leeg of dicht, geen Marokkaanse of andere buitenlandse toeristen die willen passeren en geen zwemmende en spelende kinderen in het water. Wel liggen de boten nog steeds op het water, waarmee de toeristen richting de waterval worden gebracht. En dus besluiten wij om de ‘roeiers’ wat klandizie te geven! Een grappig, lacherig & nat intermezzo, wat achteraf gezien eigenlijk helemaal nergens over gaat…maar ach… wij hebben weer een bijdrage geleverd aan de regionale economie! Eenmaal terug op de camping wordt onze inspanning beloond met een rundvlees/appeltjes Tajine met honing, een heerlijk toetje en een Marokkaanse kop koffie of thee. Met dat de avond valt, deel ik wat hoofdlampjes en zaklampen uit voor het ingaan van de nacht, waarna Marleen, Fokkelien en Lotty zich nestelen in de berbertent. Het bezoek van Frederique en Annemarie aan de douche (zonder verlichting) komt voortijdig ten einde omdat ze een groot eng beest tegen het lijf lopen. Ach… tanden poetsen bij de wasbakken volstaat ook voor het slapen gaan. Geen probleem… zolang de Auberge-kamer waarin Frederique en Annemarie slapen maar vrij blijft van ongedierte. Maar helaas… als Annemarie haar hoofd om de deur steekt om te gaan slapen, rent er nog net een muis over haar bed richting de achterdeur. Hoe is het mogelijk… zoveel ‘flora en fauna’ hebben Ronald en ik de afgelopen vier weken nog nergens getroffen.

Het is stil aan de ontbijttafel… of iedereen moet nog wakker worden… of iedereen is nog steeds aan het bijkomen van de eerste nacht op de camping! Maar… goed een uur later is er actie in de tent als Paul in de pick-up springt om boodschappen te doen in het dorp. “Als er iemand is die zin heeft om mee te gaan, dan is dit het moment…”. Tja… en dan moet je doorpakken, want Paul roept geen drie keer en wacht ook geen drie minuten. Dus rennen en vliegen en in ‘no-time’ een bult lady’s in de achterbak! Ik besluit om op de camping te blijven. Wij hebben net een tocht van een week langs de kust achter de rug en morgen vertrek ik weer met de meiden naar Marrakech, waarna Ronald en ik tien dagen zullen doorreizen. Dit is voor mij een mooi moment om even een wasje te doen en mijn zaken te organiseren voor de rest van de trip. Als de meiden na een klein uur terug komen, vleien zij zich in en rond de waterpool om wat zonnestralen op te vangen en bij te bruinen. Een bult herrie en hilariteit… tot de volgende lunch!

Na de lunch begint het zo hard te waaien dat we in de grote tent op de hoekbank plaatsnemen. Best even spannend… of de berbertent blijft staan, of onze daktent de storm overleefd, wat er weg waait op het terras en wat we in de grote tent moeten verplaatsen voor het geval het ineens begint te regenen (de tent is niet waterdicht). We waren van plan een wandeling te maken naar de rivier: een mooie tocht die je normaal langs prachtige taferelen voert: mensen op ezels, wassende vrouwen, spelende kinderen. Paul springt op en vraagt wie er mee gaat… ? Bijna iedereen… een toer voor die-hards, want de storm blijft hard en het zand vliegt ons aan alle kanten om de oren. Voor de derde keer zijn Ronald en ik in Ouzoud… en al drie keer is het totaal anders!
Na het avondmaal installeren we de ‘thuis-bioscoop’ om ons lekker uit te leven bij de film ‘Mama Mia’. Een van de Franstalige medewerkers Said (22 jr) kijkt met ons mee en geniet zichtbaar van ons gelach, gegier, gebrul en gezang. Het wordt een echte ‘bonte avond’ met disco en dans!

Als ik om 7 uur wakker wordt, is de berbertent tegenover mijn daktent al leeg. Jemig… zijn de meiden nu al helemaal klaar? Als ik op het terras kom, blijkt dat de meiden vannacht zijn verkast vanwege de harde wind en de regen. Ze hebben met al hun spullen een plek gevonden in de tweede gastenkamer (die nog lang niet klaar is voor gebruik, maar waar de contouren staan door plafond, wanden, vloer en bed). We ontbijten uitgebreid van half 8 tot half 9, nemen afscheid van Paul en Renate en stappen om 9 uur weer in onze bus die ons naar Marrakech rijdt. “Gaan we rechtstreeks naar het hotel?”. “Hebben we nu een eigen kamer met (zit)WC en douche?” Mijn hemel, gaat het door mijn hoofd… ik heb een Frans/Marokkaans ressort geboekt, maar geen hotel… ik ben er vorig jaar geweest… was het wel mooi? Eenmaal in de auto hobbelen onze BH’s los, wordt Annemarie wagenziek en weet Lotty zeker dat een ‘wereldreis’ niets voor haar is. En ik word van mijn leven geen reisleider!!! Als de minibus rond half 1 Marrakech nadert worden de meiden ‘hyper’: “we gaan spullen scoren, shop till you drop!”. Maar… wij moeten nog helemaal naar de andere kant van Marrakech (30 minuten) en verblijven in een ressort 13 km buiten Marrakech.
Als we weer in de ‘middle of nowhere’ terecht komen, rijzen de volgende vragen: “Waar gaan we heen? Moeten we straks dat hele eind terug?” Gelukkig rijdt de bus niet lang daarna de oprit in van de enorme tuin van Auberge Tameslothe en kunnen we onze bagage op een prachtige veranda voor een groot en modern zwembad droppen. We volgen een Marokkaanse dame richting een binnenplaats waaraan drie nette verzorgde kamers zijn gelegen: met eigen WC en douche! Via een trap kunnen we nog naar een dakterras om als we willen ’s avonds nog even onder de sterren plaats te nemen. We frissen ons op en genieten op de veranda van een goedverzorgde echte Frans/Marokkaanse lunch.

Als we rond half 3 klaar zijn om richting het centrum van Marrakech te gaan, blijken er geen busjes vanaf de camping te rijden (vanwege de ramadan) en dus lopen we een kilometer over een gravelpiste naar de grote weg waar we 40 minuten moeten wachten op een bus. Gelukkig is de stemming opperbest en gebruiken we onze tijd om vast te overleggen welke aankopen we gaan doen en hoe we dat het beste kunnen aanpakken. Eenmaal aangekomen in Marrakech, lopen we direct richting de souq om een paar uur later bepakt en bezakt terug te komen met tassen, riemen, sloffen, voetbalshirtjes, sleutelhangers, zitzakken en backgammon. Blij met alle aankopen komen we rond 19.00 uur aan bij de paarden en koetsen, die elke dag op dezelfde plaats bij de grote moskee staan. Annemarie wil heel graag een rondje rijden. En zo persen wij ons zesjes gezellig in een koets, om vervolgens tijdens etenstijd van de Marokkanen een uur lang door een ongelofelijk lege stad te rijden. We genieten van de bliksemschichten die we overal in de lucht zien en die overal regen veroorzaken, behalve op de plaats waar wij rijden: ook wel weer heel bijzonder! Na de tocht strijken we rond 20 uur neer op het dakterras van de pizzeria, tegenover de Koutoubia Mosque. Nu hebben we een nog beter zich op de honderden Marokkanen die op het plein anderhalf uur staan, knielen en liggen te bidden… het is als een dans…en we kunnen het niet vatten op een foto. En dus genieten we van de pizza en de bijzonder aangename taxirit terug naar ons ressort. Time to go to sleep…

De laatste dag is aangebroken. Als we de ontbijttafel op de veranda verlaten om richting onze kamers te gaan, bedenkt Lotty zich geen moment. Ze gooit haar kleding uit en doet een ‘bommetje’ in het zwembad. We liggen in een deuk van het lachen…
We halen allemaal onze badkleding en badlakens en installeren ons bij het zwembad. Een heerlijk relaxte dag tot het moment dat we naar de luchthaven moeten. We lunchen nog een keer samen van 13.00 tot 14.00 uur, ruimen onze spullen en vertrekken om 14.30 uur naar de luchthaven waar we om 15.00 uur aankomen. Nog een uur de tijd om afscheid te nemen van ‘Hollands Glorie’ onder het genot van een glas verse sinasappelsap. Om 16.00 uur zie ik vijf meiden (na de gang door de douane en de bagagecheck) één voor één uit mijn beeld verdwijnen. Voor hun gaat het feestje nog even verder: Om 17.00 uur nog drie-en-half uur vliegen en dan nog van Dusseldorf Weeze naar huis…en bij ons keert een ongekende stilte terug waar ik nog twee dagen aan moet wennen. Jammer dat het weer voorbij is, maar ook lekker om weer verder te gaan…

09 september 2009 Marrakech – Essouira – 201 km Eindelijk weer op doorreis!
We gaan weer op reis… dat is even geleden. Tussendoor een weekje naar Nederland, een korte praktische trip naar Rabat (visum) en daarna zes dagen op pad met de meiden van de Circle. Al met al wel intensieve projectjes. We staan vroeg op, klappen de tent in en ik vraag Ronald of hij wil rijden vandaag. Kan ik nog lekker ff voor lijk liggen. Het is een drukke weg naar Essouira… helemaal niets bijzonders… dat maakt de kater van deze dag nog net weer iets groter. Als we in Essouira aankomen, hebben we allebei geen puf om de stad in te gaan en dus slaan we i.p.v. rechts af richting de Medina, linksaf naar de camping. Wat een ongelofelijke bende! We besluiten door te rijden om andere accommodatie te vinden. Ik ben echt moe en ik wil even lekker bijkomen! De route wordt steeds mooier en wordt een half uur later beloond met een mooie, grote rustige camping. Tent uit klappen, maffen, wakker worden om te eten en maffen. Een relaxte dag en nacht op Camping La Calme…

10 september 2009 Essouira Een ongelukje zit in een klein hoekje!
We slapen lekker uit, doen rustig aan en stappen in de auto richting Essouira. Makkelijk te vinden, makkelijk te parkeren en binnen 10 passen staan we in de binnenstad. We lopen richting de haven, met tientallen vissersbootjes en veel bedrijvigheid. ‘Goedkoop vermaak’, op dit tafereel was mijn moeder helemaal verliefd. Water en bootjes! Heel erg leuk, alleen de vislucht jaagt ons al gauw een andere kant op. We lopen over de stadsmuren, aanschouwen de kannonnen en turen over zee. Wat een prachtige ligging. Onder de stadswallen loopt een leuke straat met alleen maar galerieën. De stad staat bekend om zijn vele artiesten en er zijn plenty schilderen te koop. Daar wil ik er eentje van hebben! Een leuke herinnering aan onze reis door dit land. Ik heb er altijd spijt van gehad dat ik niet iets mee naar huis heb genomen uit elk land dat ik bezocht heb. Ik ben geen verzamelaar… en al helemaal niet van koelkastmagneten, glaasjes, aanstekers of vingerhoedjes. Maar…ik heb mijzelf beloofd om tijdens deze reis uit elk land iets mee te nemen. Iets functioneels, waarvan ik thuis niet denk dat het ‘troep’ is om het vervolgens bij het vuil te doen. Een schilderij past uitstekend aan de wand waar ik de mooiste foto’s van mijn reizen op canvas heb hangen. Voor 40 euro heb ik een prachtig exemplaar uitgezocht. We lopen door de smalle en gezellige straatjes langs allemaal leuke winkeltjes. Niemand die ons aan de jas trekt en ons dwingt om te kijken of te kopen. Net op het moment dat ik tegen Ronald zeg dat dit wel een heel relaxt dorp is om door te wandelen en in te zijn, dondert er een stuk steen van de tweede etage van een gebouw. Recht op mijn linkerborst! Ik gooi mijn armen over mijn hoofd en ren een eind terug de straat uit. Eenmaal daar, kijk ik nog een keer op naar de plaats des onheils. Het lijkt er rustig. Ik pak een rieten krukje bij een shopje en ga daar eerst eens lekker zitten huilen. Wat heb ik mij zeer gedaan: en ja… hoe kijk je in dit moslimland naar de schade aan je borst. Ik gluur onder mijn shirt (dat nog wel heel, maar grijs van het bouwafval is) en zie dat ik een flinke schaafplek heb die bloedt. Inmiddels is Ronald ook aan komen lopen. Hij heeft een flinke steen op zijn schouder gehad, maar hij heeft zich niet bezeerd. We besluiten naar een restaurantje te gaan om wat te drinken en eten voor de schrik. Zo zie je: het gevaar komt soms uit een onverwachte hoek! We lopen weer richting de auto, bezoeken nog een internetcafé en besluiten dan toch nog even links voor de stadswallen langs te lopen. En prompt komen we in een gebied waar alleen de lokalen aan het shoppen zijn. Stalletjes met brood, fruit, groente, treetjes eieren op straat… Het is een prachtig beeld (waar je dan helaas weer geen foto’s van kunt maken). We stoppen voor een shop als een Marokkaan ons aanspreekt met de zin “Een dag niet gelachen, is een dag niet geleefd”. We pakken een krukje en kletsen even bij: hij studeert in Utrecht… al twee jaar. En nu is hij te gast bij zijn blinde oom die deze shop runt. En als je het over de ‘duivel’ hebt… De blinde man zegt ons gedag en vraagt mij om wat te kopen… Hij heeft de hele dag nog geen klanten gehad. Jammer, maar dat is niet mijn probleem (dat leer je op een gegeven moment vanzelf). Of ik hem dan 50 Dirham wil geven, want hij wil vanavond graag een eigen gemaakte pizza eten van brood, tomaten, uiten, eieren en olijven. Tja… lijkt mij ook wel lekker. Maar dat feestje gaat toch echt niet door. Echter na een paar minuten lijkt me dit toch wel een leuk project. Ik pak wat geld, loop alleen naar de markt en begin in te slaan. Bij een kar koop ik twee broden voor 3 Dirham, bij de groenteboer koop ik tomaten en uien voor 4 Dirham, bij de notenbar koop ik voor 2 Dirham groene en zwarte olijven en voor 6 Dirham krijg ik bij een oud mannetje 2 eieren. Zo…dat is toch een leuke pizza… dat ik daar zelf nou niet op kom als ik thuis aan het koken ben! Ik loop terug naar de souvenirshop en vraag de blinde man om effe bij me te komen, waarna ik hem alle gekochte spullen geef. Hij begint heel hard te lachen “You bought all the ingredients for my pizza!” En voor less dan 50 Dirham, lieve schat… die pizza kost maar 15 Dirham! De Sidi is zo onder de indruk van deze stunt dat hij ons thuis uitnodigt voor ‘het ontbijt’ (eten om 19.00 uur tijdens de Ramadan). Hoe grappig kan het lopen! We duiken weer vroeg in bed… morgen rijden we door naar Agadir.

11 september 2009 Essouira – Agadir – 136 km Een functionele dag ‘Van A naar B’Na twee nachten op een grote en zeer rustige camping is het heerlijk om weer te kunnen vertrekken. We volgen de kustlijn richting Agadir. Niet echt bijzonder. Kilometers lang de zee, een lege kust en duinen in zicht. Niemand op straat, het is ramadan. Dan zien we ineens 11 jonge knapen in de berm zitten met surfplanken. Wij stoppen toevallig iets verderop om iets achter uit de auto te pakken als de groep zich om ons heen verzameld. Knullen uit Engeland, die speciaal naar deze spot komen om te surfen. Eén van hen heeft een groot bloedend gat in zijn hoofd, omdat hij net een half uur geleden een surfplank tegen zijn hoofd heeft gekregen. Maar… hij heeft niets nodig. Hij overleeft het wel! Wel wil hij heel graag onze auto van voor, achter, van binnen en van buiten bekijken. Een leuk intermezzo. Nog iets verderop stopt een grote overlandtruck: het is bijna een oorlogsvoertuig. We ontmoeten elkaar niet… en binnen enkele minuten zijn ze ook weer uit ons zicht verdwenen. We rijden naar de eerstvolgende camping. De grootste camping die we tot nog toe hebben gehad. Met meer dan 75 plaatsen, mega grote toiletgebouwen, en zelfs een ingang voor gehandicapten. Wat een luxe. Als ik de was sta te doen, komt er een Duitse jongen naast me staan. Of wij dat waren aan de kust, met die witte 4×4, want hij was van de grote overlandtruck. Welke route wij zouden rijden, want zij willen graag medereizigers vinden voor het traject Mauritanië, Senegal en Mali. Nou… daar gaan wij ook naartoe, maar voorlopig nog even niet. Na deze trip gaan wij nog op 4×4 tour met Paul en Renate. In de middag komen ze nog een keer langs… of ze voor ons spullen mee kunnen nemen van de supermarkt. Helaas, wij hebben alles al bij ons. Ook bier? Ja ook bier… en daarvoor komen de Duitsers graag nog eens terug na de avondmaaltijd. Of dat goed is? Tuurlijk… als ze Heineken lusten?
Rond 18.30 uur valt ons oog op een soort ouderwetse badkabine van golfplaten. De ‘eigenaar van de cabine’ is een Marokkaanse medewerker van de camping. Hij opent de deur en gaat aan de slag. Er komt een klein tafeltje buiten te staan, een klein rieten stoeltje, hij zet een theeglas en een theekan klaar en pakt uiteindelijk een groot stuk karton en een fles water om zich klaar te maken voor het gebed. Ik loop nog ff naar hem toe om te vragen of hij verder nog iets nodig heeft. In plaats daarvan biedt hij ons dadels en suikergoed. Het kleine beetje eten dat hij heeft, wil hij ook nog delen. Ik ben perplex, loop terug naar onze wagen en kijk van een afstandje hoe de man zijn gebed afmaakt en zijn ‘ontbijt’ nuttigt. Tot op heden zijn we alleen nog maar vriendelijke en gastvrije mensen tegen gekomen. Wat een heerlijk relaxt land om in te reizen!

12 september 2009 Agadir – Ouarzazate – 350 km De mooiste Kasbah van Marokko!
Helaas… het kantoor van de camping is nog niet open. Had ik gister maar gelijk betaald! Vandaag moeten we ruim 350 km rijden naar Ouarzazate. En daar verheug ik me enorm op, want ik wil graag Ait Benhaddou zien en een dagje langer blijven om naar de Atlas filmstudio’s te gaan. Rond half 9 gaan we op pad over asfalt en door een verlaten gebied. Het lijkt of we de enige op de weg zijn en ik rij stevig door. Soms 80 km per uur, soms 100 en als we een dorp binnen rijden zak ik af naar 40 kilometer per uur. De afgelopen weken hebben we enorm gelachen om alle politieagenten die voor het eerst met laserapparatuur midden op de weg staan. Verbaasd… dat ze niet achter een boompje gaan staan, hetgeen we daarna ook diverse keren hebben gezien. Die agenten waren net een graadje slimmer. In the ‘middle of nowhere’, ‘home alone’ op asfalt staat dat beeld me niet meer zo helder voor de geest als ik met 100 km per uur op het bordje 60 km per uur aan rijd. Ik rem een keer stevig, maar zet ook mijn voet weer op het gas en wordt dus een paar honderd meter verder aangehouden door de politie. Verstopt achter een verlaten kasbah! Op de apparatuur staat 73 km per uur… en dus 13 km te hard. Het lijkt me erg ongepast om in dit land in mijn korte rokje en in mijn mouwloze shirtje tegen een politieagent aan te slijmen en dus pak ik op zijn verzoek mijn rijbewijs. Voor de autopapieren moeten we de auto half leeg pakken, want die zitten in de kluis. De agent wacht geduldig en vult alle papieren in. Dat is dan 400 Dirham (40 euro)… of ik dat wel bij me heb. Tja… helaas wel, want Ronald en ik hebben net allebei 2000 Dirham gepind voor deze trip van 12 dagen. Een half uur later en 40 euro lichter rij ik keurig 60, zelfs waar je 80 of 100 km per uur mag. Het helpt dus echt! Veel minder ongelukken op de weg (die wij overigens de hele reis nog niet gezien hebben, op drie ongelukkig in 30 minuten na in en rondom Rabat). Vlak voor we aankomen in Ouarzazate krijgen wij onze afrit naar Ait Benhaddou. Ruim 5 km offroad, echter als we aan het einde van de weg komen, kruist deze zich met een perfecte asfaltweg. Ook een mogelijke route naar Ait Benhaddou! Als we het dorpje iets te ver in rijden, komen we per abuis op een plek waar we de mooiste kasbah van het land van ver kunnen aanschouwen: wat een plaatje! Het mooiste monument wat ik tot op heden in het land heb gezien. We rijden iets terug en parkeren als een van de enigen op een toeristisch plein. We lopen de weg af langs allerlei souvenirstalletjes en komen aan bij de rivier. Daar wachten jonge knapen met kamelen en ezels met smart op mensen als ons, om ons met droge voeten naar de overkant te brengen. Echter wij besluiten om de doorwading aan te gaan. Aan de overkant staan we aan de voet van de kasbah, die we na een leuk gesprekje met twee locals inlopen. Door het prachtige dorp lopen we zo hoog mogelijk naar een fantastisch uitkijkpunt, waar ik het eerste uur niet ben weg te slaan. Op het moment dat twee busjes en zes 4×4 auto’s ook richting de kasbah komen, verlaten wij deze prachtige plek. Wij doorwaden de rivier op een wat rustiger plek en klimmen onze weg naar boven richting de moskee. Daar draai ik me nog even om … om van de kasbah, de rivier, de kamelen & ezels te genieten en de nieuwe stroom toeristen, die met mooie schoenen en kleurrijke gympen twijfelen of ze wel naar de overkant zullen gaan. In de verte horen we de prijs van een ezeltocht stijgen: van 10 Dirham (1 gulden), naar 20 en zelfs naar 30 Dirham. Gelukkig … kunnen de jongens toch nog wat verdienen!
We rijden nog een stuk en komen op een kleine, verzorgde, schone en groene camping. We zoeken de mooiste plek achter op het terrein en koken onze eigen pot: gebakken aardappelen met sperziebonen en een hamburger: heerlijk! Als we uitgegeten zijn, komt de eigenaar van de camping ons nog een kop thee brengen. We kletsen wat in het Frans en gaan op tijd slapen. Morgen naar de Atlas Filmstudio’s. Ik kan haast niet wachten…

13 september 2009 Ouarzazate Hollywood in the dessert!
Maar goed dat we de camping al betaald hebben. De bouwvakkers zijn al weer aan de slag op het kampeerterrein, maar de baas van het hele spul ligt nog te slapen. En dat terwijl wij om 08.00 uur rustig zijn opgestaan, heerlijk hebben gedoucht en nog uitgebreid hebben ontbeten. Inmiddels is het al half 10 en ik wil niets liever dan vertrekken. Vandaag gaan we een bezoek brengen aan de Atlas Filmstudio’s in Ouarzazate. In oktober 2000 ben ik bij de Universal Studios in Los Angeles geweest en daar heb ik van 09.00 tot 21.00 uur met open mond rond gelopen. Hoe zou dat hier in de ‘dessert’ zijn? Net voor Ouarzazate zien we aan de linkerkant de studio’s al liggen, met een enorme muur van klei om het hele complex heen gebouwd. Voor de ingang enorme beelden van indianen en cowboys die het genre van de films al aangeeft. Om 10.00 uur komt een jonge knaap onze kant uit: petje op, hippe zonnebril, leuk shirt en een moderne jeans. Hij is onze gids want er is slechts een guided tour. Samen met drie Fransen lopen we langs de sets van ‘Jewel of the Nile’, ‘The return of the mummy’, ‘Jesus Christ’, ‘Cleopatra’, ‘The Gladiator’, ‘The last temptation of Christ’, ‘Astrix & Obelix’, ‘The living daylights’ en ‘Alexander the great’. Dit jaar waren er pas twee films geschoten, daar waar er normaal al vijf films zouden zijn opgenomen. Alles te wijten aan de crisis in the USA en Europa! Vol trots vertelt onze gids dat hij al diverse keren als figurant heeft gefungeerd. Tja, goed mogelijk als je daar werkt en weet dat ze voor sommige shots wel 1.500 tot 3.000 figuranten gebruiken. Super verdienen voor een Marokkaan, want dat betaalt 70 euro – dus 700 Dirham – per dag, waar een arbeider met ‘regulier werk’ maar 50 Dirham per dag verdient. Bovendien spreekt de gabber nu Frans, Engels, Spaans en Italiaans en kan hij diverse bouwmaterialen op de set in het Nederlands vertalen. ‘Piepschuim’ is verreweg zijn lievelingswoord, hetgeen goed uitkomt omdat veel beelden op de diverse sets van piepschuim zijn gemaakt. Bijzonder om te zien…
helaas niet zoals in de USA, waar je bij elke set een studio treft waar je delen van de bewuste film ook kunt zien en zelf de acties in de vorm van attracties kan beleven. En dus vertrekken wij rond 12.00 uur al richting het centrum van Ouazarzate. We gaan op zoek naar een internetcafé waar ik mijn mail vanaf 25 augustus 2009 kan beantwoorden: dat duurt dus twee uurtjes. Net als we op weg zijn naar een leuk restaurantje waar ik mijn 20 kaartjes kan schrijven, horen we iemand ‘Ronald’ roepen. Het blijken de Australische motorrijders, die Ronald ontmoet heeft op de camping van Paul en Renate toen ik met de meiden in Marrakech zat. We blijven even kletsen, aangezien we voornemens zijn dezelfde route door Afrika te rijden. Bij hen voegt zich de Nederlander Peter (52) en zijn Marokkaanse vrouw (26) en hun dochtertje (4). Net buiten het centrum hebben zij een ‘Bikershome’ en ze nodigen ons uit om mee te gaan naar hun huis om wat te drinken en om verder te praten. Wat een prachtig huis! Modern en toch Marokkaans, gebouwd van kwalitatief goede materialen en super netjes afgewerkt. We nuttigen een cola op het dakterras en genieten van alle verhalen van Peter. De Australiërs hebben een lekke tank en hebben de hulp van Peter hard nodig en dus besluiten wij weer naar de camping te gaan. We doen nog een paar boodschappen en rijden terug naar de plek die we vanmorgen hebben verlaten. Weer koken we onze eigen maaltijd en als we in de avond in de auto nog een paar kaarten aan het schrijven zijn, wordt er weer op het raam geklopt. De Patron met een dienblad vol thee. Het weer is guur en in de auto is slechts plaats voor twee en dus lopen we naar zijn kantoor aan het begin van het terrein. We kijken wat naar alle kaarten die ter versiering aan de muur hangen, staren gezamenlijk naar alle boeken die toeristen hebben achtergelaten op de tuintafel en maken een praatje met de bouwmedewerkers die weer terug komen om nog wat werk af te maken. Of we het kantoor mooi vinden geworden. Ja, prachtig… Maar gekscherend zeg ik tegen een van de jonge knapen dat de drie lichtknoppen naast elkaar niet gelijk hangen. “Heb ik niet gedaan”, zegt hij… “dat is het werk van de elektricien”. Dus roep ik heel enthousiast: “Nou, wie is die elektricien dan en waar hangt die nu dan uit?” Waarop de jongen lachend zegt, dat het zijn vader is, die op zijn 60ste te moe is om de knoppen recht te hangen! De jongen en de Patron lachen schaterend en wij lachen vrolijk mee. Wat een bak! Goed moment om te gaan slapen… want ik ga rare dingen zeggen!

14 september 2009 Ouarzazate – Gorges du Dades – 216 km Vol verwachting….!Als we om 08.00 uur richting de poort van de camping rijden, staan niet alleen de medewerkers vrolijk te wuiven: ook de vriendelijke campingbaas is speciaal voor ons uit bed gekomen om ons uit te zwaaien. Wat een grappig tafereel! Vandaag rijden we de ‘Kashbaroute’, richting de ingang van de Gorges du Dades, maar eerst zijn we nog verbaasd van het feit dat we door een nog mooier deel van Oaurzazate rijden. Dat hadden we dus gemist gistermiddag: tja, je krijgt wat en je laat wat! De route is mooi en er staan inderdaad tientallen Kashba’s, maar aangezien wij al in de mooiste –Ait Benhaddou - zijn geweest, laten we deze allemaal ‘links’ liggen. Op de t-splitsing waar we links de Gorges du Dades in kunnen, gaan we toch nog even links af om in de wat grotere plaats Boumalne Dades brood te scoren voor de middag en de avond. Missie ‘twee verse witte stokbroden’ geslaagd! Heerlijk, want we hebben nog verse kruidenkaas uit Marrakech. Vanaf het moment dat we de Gorges du Dades in rijden volgen de prachtige plaatjes elkaar op: allemaal mooie groene valleien met tegen de berghellingen roodbruine uit klei opgetrokken dorpen. Achter elke bocht nieuwe rots en bergpartijen met andere kleurschakeringen: echt fantastisch. Een super omgeving om te wandelen, fietsen of te klimmen. We stoppen bij een grote kloof om ons nog warme stokbrood uit het zicht van de Marokkanen te eten. Immers, het is ramadan en daar proberen we toch echt wel rekening mee te houden. Maar ook al zoeken wij een eenzame plek… nog geen 5 minuten nadat wij ons broodje hebben gesmeerd, hebben zeven jongetjes rondom ons plaatsgenomen. Ze lachen wat, kijken wat en vragen uiteindelijk toch om snoep. “Hoezo snoep… jullie doen toch al mee aan de ramadan?” Echter, ze beloven allemaal plechtig om de snoepjes pas na zeven uur vanavond op te eten. En op het moment dat een oude heer van ver beneden iets naar de jongens toeroept, verdwijnen ze allemaal in een andere richting uit ons zicht. We blijven ‘in het niets’ achter en wat voorheen heerlijk relaxt was, is nu ineens ‘saai’. We stappen in de auto en vervolgen onze weg. Niet ver daarna stoppen we op een plateau om een heel bijzondere rotswand te bekijken en fotograferen. Exact daartegenover ligt een kleine, maar schattige camping. De eigenaar komt onmiddellijk naar ons toe en vraagt of we bij hem willen blijven slapen. Maar… het is pas 11.30 uur en wij willen nog een eind doorrijden… Echter omdat we weten dat we de Gorges niet helemaal door kunnen en sowieso terug moeten rijden, beloven we hem om zijn overnachtingsplek nog eens serieus te overwegen. Ensha’allah (als god het wil)!
We verbazen ons erover hoe ver de weg nog geasfalteerd is, immers deze Gorges zou grotendeels offroad zijn en het zou zelfs met een 4×4 niet mogelijk zijn om deze route helemaal tot aan Imilchil uit te rijden. Wetende dat we toch weer een keer terug moeten en vanwege het feit dat het landschap niet veel meer veranderd, besluiten we tot 14.00 uur door te rijden om dan terug te gaan naar de camping. Kunnen we lekker nog een middagje relaxen! Inmiddels wordt de weg iets slechter, heeft de rivier zich net naast de weg gevoegd en zien we strepen modder, rommel en gevallen stenen op de weg. Boven ons dreigt een donkere lucht tussen de diverse bergruggen. Het ziet er naar uit dat het flink gaat regenen en aan de weg te zien kan de rivier nog wel eens overstromen of kunnen er rotsblokken van de hellingen af vallen. Niet veel verder staan twee auto’s vast in de modder en omdat we er toch niet langs kunnen besluiten we terug te gaan. Nog geen 5 minuten later begint het te regenen en hoe verder we terug rijden hoe beter we zien hoe snel het nat en onbegaanbaar op de weg wordt. Als de regen echt doorzet en we het water over de straat zien stromen richting de rivier, schuilen we even onder een grote rotsformatie die over de weg heen hangt. Daar komt een man hard aangerend richting onze auto… wellicht heeft hij wat van ons nodig… Het blijkt een Belg die samen met zijn vrouw door Marokko fietst en ons de heenweg niet langs heeft zien rijden (maar zijn vrouw wel) en die ons nu zeker niet wil missen. Een kleurrijk figuur, die in het zeer beleefde en guitige Belgisch aan ons vertelt dat hij hard werkt, veel reist en een passie heeft voor alles op wielen. Hij wil onze auto graag van wat dichter bij bekijken. Een supergezellig intermezzo! Als de regen is gestopt, stappen zij weer op de fiets en wij weer in de auto en voel ik me toch wel een hele luie reiziger. Met respect voor de fietsers zwaaien we nog een paar keer bemoedigend en rijden rap door naar ‘onze camping’. De berbereigenaar wijst ons een mooie plaats met fantastisch uitzicht op de mooiste rotsformatie die we deze dag gezien hebben en gaat snel weer verder met het sleutelen aan zijn brommer. Dat moet voor het donker en voor het bidden en eten klaar zijn. Goed voorbeeld doet goed volgen: wij kunnen de rommel in onze auto ook wel weer even opruimen, want morgen is de rit echt 4×4. We eten een zak chips en drinken een fles cola leeg, maken voor het diner opnieuw eens stuk brood met kruidenboter en ik bel mijn moeder en mijn zus. Nog net voor het donker help ik de berbers al hun handelswaar opruimen, welke ze op het ‘uitzichtpunt’ hadden uitgestald. Twee volle kratten en twee volle tassen met kannetjes, antiek en sierraden. ‘Strong Woman’ moet haar naam maar eens eer aan doen en dus sleep ik twee tassen naar de berbertent op de camping. De dag is compleet… en zo komt het dat wij om 20.00 uur al onder een hemel met duizend-en-een-sterren – en voor het eerst met een extra slaapzak tegen de kou - moe maar voldaan in slaap vallen!

15 september 2009 Gorges du Dades – Gorges du Todgha – 184 km Overweldigend!
De ochtendstond heeft goud in de mond….gelukkig… want eigenlijk kom ik rond zeven uur met lichte tegenzin de daktent uit gekropen. Eenmaal beneden wordt mijn gevoel meer dan gecompenseerd door de heldere, frisse ochtendbries die ik kan opsnuiven. Bovendien is het licht in de Gorges du Dades al prachtig en zie ik de zon verder opkomen achter de imposante rotsformatie vlak voor onze auto. In de mini-nomadentent is nog geen leven, blijkbaar is ‘le patron’ naar huis gegaan om te slapen en om vannacht deel te nemen aan het ‘avondeten’. Ik besluit toch een douche te nemen, ook al is die koud en bestaat deze maar uit een paar kleine straaltjes. Lekker schone kleren aan - over mijn zomer outfit voor het eerst weer een fleecetrui - sinds dagen weer een beetje tutten en een nieuwe rij-dag kan beginnen. Als we om 08.00 uur zelf de poort open doen en de camping af willen rijden, moeten we even wachten op het Belgische echtpaar, dat net langs komt fietsen. Wat een ‘diehards’. We rijden de Gorges du Dades uit, zoals we hem gister ingekomen zijn en halen in Boumalne nog ff twee verse stokbroden voor 30 cent. Daar kunnen we een groot deel van de dag mee verder! De eerste 60 km naar Tenerhir zijn niet echt geweldig, maar zodra we de Gorges du Todga in komen is het méér dan genieten. We rijden over een smalle geasfalteerde weg door allemaal kleine karakteristieke dorpjes in het groen gehuld. De wereld wordt wakker: vrouwtjes komen met drie lagen kleding uit hun huizen om boodschappen te gaan doen, mannen lopen met schoppen & sikkels langs de straat en af en toe rijden er een paar kindjes op minifietsjes. Met name de vrouwen zijn door de dag heen hard aan het werk. Ze sjouwen met bulten takken of bladeren op de rug en bij elke rivierbedding zien we groepjes oude en jonge vrouwen aan de was. Het enige verkeer dat ons tegemoet komt zijn oude minibusjes met enorme ladingen op het dak (lees: complete volksverhuizingen) volgepakte ezels, brommertjes en hele oude kleurrijke vrachtwagens. Een grote familie, met opa, oma, vader, moeder, kinderen, drie volgepakte ezels en zes kamelen is onze meest fantastische ‘tegenligger’. Af en toe stoppen we voor jongetjes en meisjes die we al van ver keihard onze kant op zien komen rennen. Ze vragen bijna allemaal om een ‘bonbon’, een ‘stylo’ of om iets dat we maar willen afgeven of ruilen. Gelukkig heb ik een zak toffees, een zak zuurtjes, een rol mentos en een rol pepermunt bij de hand, hetgeen ook schoon op is gekomen! We zijn echt in de meer afgelegen gebieden terecht gekomen. Zelfs ouderen vragen om spullen. Tussen de dorpen door rijden we op meer dan 2.000 meter offroad over prachtige kleurrijke vlaktes, met al even kleurrijke bergen op de achtergrond. De eerste mannen die we aan het werk zien, zijn de wegenbouwers, die er veel moeite voor doen om naast het laatste deel van onze offroad route een nieuwe weg te asfalteren. Dat gaat in een rap tempo: wellicht dat je over 3 maanden alles al over asfalt moet rijden…jammer, maar ook deze mensen hebben recht op ontwikkeling. Het opperhoofd van het wegenbouwteam maant ons nog om te stoppen, hetgeen we uiteraard doen. Enthousiast komt hij naar mijn raam gerend en laat hij zijn Nederlandse verblijfsvergunning en zijn pasje van de Universiteit van Amsterdam zien. Daar had hij twee jaar schoon gemaakt. Maar het leven in Nederland was hard en dus heeft hij het roer omgegooid en is hij met zijn eigen bedrijf wegen gaan bouwen in Marokko. Een gouden greep, want wegen worden op dit moment in dit gebied in overvloed aangelegd. Grappig, dat hij nou juist ‘het goud’ heeft gevonden in zijn eigen geboorteland! Net als we het gehobbel helemaal zat zijn, komen we bij een prachtig meer een klein Auberge tegen waar we ook kunnen kamperen. Een prima plek: een vrouw alleen die heel proper is en graag het avondeten voor ons klaar maakt. Maar… ápres le ramadan en dus moeten we dus nog tot 20.30 uur wachten. Normaal liggen we dan al lang weer te maffen! Maar het wachten is de moeite waard: het wordt een Tajine uit grootmoeders keuken met nieuwe aardappelen, heerlijke wortels en jong geitenvlees. Wat een dag… deze dag is een cadeautje!

16 september 2009 Lake Tislit – Lake Bin el Ouidane – 130 km Offroad uitdaging!
Als we rond 08.00 uur opstaan is er niets meer te zien van de heldere kleuren rondom het meer. Het is bewolkt en fris. Ongelofelijk dat het een paar weken geleden nog 45 graden was! De deur van de Auberge staat al weer open en de dame heeft alles binnen spik en span! Op de ruime badkamer zie ik gelegenheid om me even uitgebreid te wassen. Daarna settel ik me op een plastic stoeltje op het terras, waar de zon met een paar stralen een iets aangenamer klimaat geeft. Mijn voeten hebben veel te verduren gehad de afgelopen dagen en in mijn hak zijn diepe kloven ontstaan. Gelukkig heb ik nog wat zalf uit Spanje, die als het mee zit binnen 3 dagen resultaat geeft. We registreren onszelf nog even in het campingboek en betalen de dame. “Of we de route weten richting het meer van Bin el Ouidane…, want diverse toeristen nemen hier of daar een shortcut, hetgeen in deze tijd van het jaar erg gevaarlijk kan zijn. De afgelopen twee weken heeft het al flink gespookt en diverse routes zijn al niet meer begaanbaar”. Wij knikken dat we er wel uitkomen en gaan op weg. Het eerste deel van de route is uitstekend bereikbaar door rotsachtig gebied, overgaand in een soort van dennenbos. En dan zien we links onze afslag voor de shortcut. Dat ziet er al redelijk moeilijk uit, maar we besluiten het gewoon een uurtje te proberen en dan eventueel terug te gaan. Ik stap uit de auto en bepaal de koers. Ronald rijdt voor het eerst echt offroad en volgt de aanwijzingen uiterst nauwkeurig. Zo, die diepliggende rivier zijn we door en we volgen onze offroadroute over een droog rotsachtig modderpad door een afgelegen dorpje. Niet veel verder zien we drie jonge knapen in spijkerbroek langs de weg aan de slag met meetapparatuur. Het lijkt erop dat ook deze weg binnenkort wordt geasfalteerd. We stoppen, maken een praatje en vragen of de rest van de route te doen is. “Voor een 4×4 geen probleem”, aldus de jongens. En dus vervolgen we onze weg. Over een smal rotspad stijl omhoog langs een bergwand en een steile afgrond. Tja, hier moet je inderdaad niet zijn als het flink begint te regenen! En met dat we dat tegen elkaar zeggen zien we een paar dreigende wolken onze kant uit komen. Gewoon doorrijden… bovenaan de pas zien we wel weer verder. Af en toe stap ik uit om een paar grote keien aan de kant te gooien of een helling wat minder steil te maken. We komen uit op een hoogvlakte: een uitstekende plek om naar terug te keren als het weer zou omslaan. Hier kunnen we kamperen of keren…
Vlak daarna komen nog een zelfde plek tegen: dat schept vertrouwen! We beginnen weer te dalen en komen bij een rivierbedding. Dit keer met water, daar waar we ze de vrijwel de hele reis zonder water zijn tegengekomen. Ik stap weer uit en loods Ronald en de wagen door het water. Na de derde doorwading begint het toch wat minder leuk te worden. Het water is diep en de rotsen zijn groot! Iets verderop zien we een schaapherder staan. Ook met hem maken we even een praatje: volgens hem is de route nog 15 km lang en prima te doen! En dus rijden we weer verder… nadat ik eerst een paar wondjes aan zijn vinger moest verplegen. Gelukkig komen we uit op een zandpad richting een klein dorp. Alles lijkt weer voorspoedig te gaan, echter in het dorp dient zich een nieuwe uitdaging aan.In het centrum van het dorp moeten we stijl en haaks naar beneden. Dat gaat rechtuit niet lukken en dus rijden we achterwaarts onze nieuwe weg in. Op een heel klein plateau kunnen we (met tig keer steken) draaien en weer voorwaarts verder. Het halve dorp is inmiddels uitgelopen om onze stunts te bekijken. Kinderen dralen om mij heen en vragen om snoepjes, pennen en geld. En het enige waar wij aan denken is hoe we de volgende diepe rivierbedding af en op komen, die zojuist weer voor onze auto is verschenen. Het opperhoofd van het dorp komt ons aanwijzingen geven en nadat we de rivier over zijn stapt hij op de treeplank aan de bijrijderkant van de auto en geeft aan met ons mee te willen reizen. Prima, want je kunt ook echt niet zien waar de weg zich vervolgt. Er is überhaupt geen weg meer, alleen nog maar woeste natuur. Ik ben uitgestapt, loop alles te voet en stippel de beste koers uit. Keer op keer door de rivierbedding waar het opperhoofd en ik allerlei stenen uit de weg ruimen of stapelen om de hoge scherpe punten minder erg te maken. Ondertussen lopen de kinderen maar om me heen te dralen: snoep, pennen en geld willen ze. Als ik hun in het Nederlands en boos duidelijk maak dat ik alleen maar druk wil zijn met de te vervolgen route, beginnen ze te helpen. Zelfs waar ik over de brede rivier moet springen leggen ze keien neer om mijn route makkelijker te maken. Nog drie kilometer volgens de oude baas, die ons verzekert dat wij onze weg daarna over asfalt kunnen vervolgen. Pff, wat een bevalling! En ja hoor… in ons zicht krijgen we nog één uitdagende doorwading, maar daarna lijkt de weg breder en van zand en stenen te zijn. Het opperhoofd en de zes kinderen lijken afscheid te willen nemen en dartelen om onze auto om nog wat spullen op te schooien. In het Frans beloof ik dat ze wat krijgen, maar dat ze me even geduld moeten geven om wat te pakken. Ik zet ze allemaal iets verderop neer, waar ze keurig in een rijtje blijven staan. Het opperhoofd geef ik 30 Dirham en daarvan straalt hij van oor tot oor. Ik vraag hem permissie om alle jongens 1 Dirham te geven en een paar snoepjes die ze mogen eten na de Ramadan. Hij knikt: goedgekeurd! De jongens wachten keurig op hun beurt en als mijn zak snoep nog niet leeg is, vragen ze weer om meer. Het opperhoofd spreekt ze streng toe en stuurt ze weg, waarna hij zelf nog een klein stukje op onze treeplank mee rijdt. Hij bedankt ons diverse keren voor zijn beloning, maar tjonge, hij moest een weten hoe dankbaar wij hem zijn! Hij springt van de auto en verdwijnt in onze spiegels. Wij rijden nog een stuk door over een prachtige brede piste langs een paar kleine dorpjes en komen inderdaad uit op een asfaltweg. Ook door de ‘middel of nowhere’ en door de prachtige natuur. Dat mag voor ons nog wel even zo blijven. De vuurdoop voor Ronald… en hij heeft het geweldig gedaan! Onze aankomst hij het meer van Bin el Ouidane is weer een cadeautje. Omringd door bergen in de kleuren bordeauxrood, oranje, okergeel en groen, met rotsen en lichtgroene olijfbomen ligt een groot meer, met diverse landtongen en diverse eilandjes. Wat een fantastisch uitzicht. Net als we denken geen camping rond het meer te kunnen vinden, zien we een stel mannen staan bij een bord ‘reste avec le berber’. Een van de mannen vraagt ons of we een camping zoeken en als we bevestigend antwoorden, klimt ook hij op de treeplank van de auto en laat hij zich over een steile pist naar zijn residentie rijden. Een schattige auberge, met diverse plateaus, pergola’s, stoelen en hangmatten met uitzicht over het meer. We zijn zijn enige gasten en zoeken de hoogste en beste plek die we kunnen vinden. Als ik de campingbaas weer op zoek en vraag of hij een paspoort nodig heeft begint hij te lachen: ‘wat moet ik met jouw paspoort?’ en als ik hem vraag wat hij voor de overnachting wil hebben, lacht hij weer en zegt ‘wat jij ervoor wilt geven!’ Ik krijg nog een rondleiding door het complex en zie onwijs veel kamers, die de baas creatief heeft ingericht. Wat zou ik alles rondom deze plek graag eens in actie zien in het hoogseizoen. Als ik nog maar net terug ben bij de auto, komt hij alweer aan strompelen. Of ik ook medicijnen heb voor zijn verkoudheid. Tuurlijk… en ik geef hem vier paracetamolletjes en een zakje Citrosan. A demain! Tot morgen!

17 september 2009 Een relaxed dagje aan het water!
Wat een heerlijke nacht: met inmiddels een donsdek en een gewatteerde slaapzak, maar de verse zuurstof maakt dat ik van 19.00 tot 07.00 uur heerlijk heb geslapen. Vroeg in de ochtend word ik wakker van alle schapen en geiten rondom de auto en als ik mijn hoofd uit het raam steek, zie ik op een paar meter afstand van onze auto een schaapsherder op een rots zitten. Hij zwaait mij gedag en ik hoop dat ik er al op mijn paasbest uit zie… na een nacht in dit gezonde ressort. Ik val weer in slaap en wordt wakker van een stel zingende mannen die vlak langs onze auto voorbij trekt. Het lijkt op een processie of op een gebed en dus besluit ik mijn hoofd in de tent te houden. Om half negen stap ik eerst maar eens onder een ijskoude douche. Ik voel mij toch wel vies na de rit van gister en van mijn haar kun je inmiddels soep koken. Eenmaal terug bij de auto maak ik een leuk zitje bij de auto en een uitgebreid ontbijt met alles wat we nog hebben. Als we net uitgegeten zijn komt de campingbaas langs. Die ziet er eens stuk beter uit dan gisteravond! Tussen de bedrijven door laat ik hem weten dat de douche echt niet warm is (zoals hij had beloofd) en hij vertelt ons dat de buurvrouw (90) is overleden. Tijdens het ontbijt had ik op het dak van het huis 300 meter rechts van ons al veel activiteit gespot. Nu blijkt dus dat de hele buurt komt condoleren… en inderdaad ik zie groepjes mannen en vrouwen af en aan lopen richting het huis. Met of zonder ezel, met of zonder kinderen. Het is de hele ochtend een grote optocht. Het was dus toch een processie vanochtend: biddende mannen die oma vanmorgen al naar het kerkhof hebben gebracht. Bijzonder! We rommelen wat in en om de auto, bekijken nogmaals onze route van gister op de Garmin (over de bijzondere 3,3 km deden we 1,5 uur) en maken in de middag warm eten. Vanavond zijn we uitgenodigd bij de campingbaas. Benieuwd wat we als ontbijt (om 19.00 uur tijdens de ramadan) te eten krijgen… Nou… veel!
Koffie, sinaasappelsap, brood, gebakken vis, soep en zoetigheden. In een betonnen kamer van zes bij vier staan drie plastic stoelen: voor de Patron, voor Ronald en voor mij. De drie kinderen (een dochter van 15, een zoon van 14 en een zoontje van 9) zitten op een krukje, net als de moeder van het gezin. Er wordt een extra houten tafeltje bijgezet en moeder deelt de stukken vis uit: gewoon voor je neus op tafel, zonder bord. De dochter scheurt het brood en gooit iedereen een stuk brood toe. Eet smakelijk! Ongelofelijk zo sober, het lijkt vooroorlogs. Achter ons liggen 5 grote dikke matrassen, voor iedereen een slaapplek. Geen tafels, geen stoelen, geen kasten, geen accessoires en geen planten in huis. Nog geen tegel op de grond. Er is wel een TV… en daar kijken we dus met z’n allen naar. Naar de reclames van Maroc Telecom en Omo en de humoristische programma’s uit onze jaren 70. Met beide benen op de grond keren wij rond 20.00 uur met ons hoofdlampje terug naar de camping. Aardedonker in de omgeving en duizend-en-een sterren aan de hemel. Welterusten!

18 september 2009 Dagtocht naar Le Cathedrale – 215 km Het loopt anders!
Wat een heerlijke plek en wat een prachtig uitzicht, maar de wind en de kou drijft ons toch weer in de auto om vandaag verder te gaan. Ik wil graag een stuk rond het meer rijden en dan afzakken richting het zuiden naar ‘Le Cathedrale’: een grote rotsformatie die lijkt op een grote kerk. De tocht is slechts 60 km lang en we zijn voornemens dan te keren en via dezelfde weg terug vroeg in de middag weer op deze camping te belanden. Prima idee en een prima tocht: het uitzicht rond het meer en alle kleuren in deze natuur is werkelijk adembenemend. We rijden een eenvoudige offroadroute, hele stukken solistisch, maar ook regelmatig door een klein en bewonderenswaardig dorp. Kinderen rennen af en aan om iets van ons te bemachtigen en de eerste tieners gaan aan de auto hangen voor een kort gesprek in het Frans of zelfs in het Engels. Plotseling komen we uit in een vallei met allemaal fruitbomen. Het is of we in de Betuwe terecht zijn gekomen. Op het moment dat we weer gaan klimmen, krijgen we aan de rechterkant de imposante Cathedrale te zien. We besluiten niet om te draaien maar verder te rijden, aangezien op de GPS een andere camping in beeld verschijnt. Het duurt nog kilometers voordat de Cahtedrale uit ons zicht verdwijnt, maar het duurt ook kilometers voordat de camping in ons zicht verschijnt. Sterker nog… die camping verschijnt helemaal niet! Nu heeft het geen zin meer om te keren en bovendien lijkt de volgende camping zich binnen 40 km aan te dienen. Zo lijkt de route wel lang… elk doel wat we hebben lijkt niet te verschijnen en steeds verschuift het doel. Nog 40 km te gaan en dan gaan we lekker genieten van de natuur en nemen we morgen nog een extra dag, voordat we op 20 september 2009 door rijden naar Ouzoud. Maar… hoe anders kan het lopen… na 50 km verschijnt er weer geen camping in ons zicht. De natuur is een stuk saaier geworden en leent zich absoluut niet meer voor een ‘bushcamp’ en zeker niet om daar vervolgens nog een dag te blijven. En dus rijden we door naar Azilal: het administratieve dorp waar Paul en Renate hun grote boodschappen doen (zodat ze niet aldoor naar Marrakech hoeven). Eenmaal in Azilal aangekomen, kijken we elkaar een keer aan… we kennen allebei één goede camping in de buurt: Camping Zebra in Ouzoud. Dan komen we wel anderhalve dag eerder aan dan gepland, maar dat is prima zo: we hebben een super toer gehad van tien dagen en we vinden het eigenlijk wel heerlijk om nog een paar dagen vakantie te vieren op een vertrouwde plek voordat we op 4×4 toer gaan. We doen nog ff een paar boodschappen, stoppen nog ff bij het pinapparaat en tanken de auto nog een keer vol. Een uur later komen we aan in Ouzoud en kunnen we direct aanschuiven voor het diner. Gezellig… met Paul, Renate en met zes engelse bejaarden die ook een prachtige rondrit door Marokko achter de rug hebben. Omdat de hele camping vol staat met campers, zetten we de auto ditmaal achter op het terrein bij de douche neer. Niet zo mooi, maar wel met een fantastisch uitzicht over de paars gekleurde vallei. We zijn weer thuis!

19 september 2009 Ouzoud – Camping Zebra Een avondje BVN TV
Lekker uitslapen, lekker warm douchen, even puinruimen voor in de auto en alles achter in de auto weer op z’n plek zetten en klaar is Klara. Ik doe een grote afwas en een grote handwas, hetgeen niet gemoderniseerd wel een halve dag duurt. Ondergoed en kleding van tien dagen, twee handdoeken en al het beddengoed. Maar in het zonnetje is dat absoluut geen straf. Lekker flutten met water… dat was altijd al mijn ding (hè mama?)! Er staat een Frans gezin op ‘onze plek’, bij de wasplaats vlak voor het gezellige terras. Net als wij in Marokko, op weg naar West Afrika en toevalligerwijs daarna ook voornemens naar Zuid Amerika te gaan. Een jonge man & vrouw, met een zoon van zeven en een grote zwarte labrador. We wisselen wat gegevens uit en omdat de man niet kan omgaan met zijn GPS, geeft Ronald hem de rest van de middag een stoomcursus. Ondertussen help ik Renate wat met de dagelijkse dingen, want haar hulp Minoe zit nog steeds in Casablanca. Ondanks het feit dat de medewerkers maar halve dagen werken tijdens de ramadan is er veel gebeurd op de camping. We zagen het gelijk toen we het terrein op kwamen rijden. Meer groen, de fundering van het toilet- en douchegebouw klaar, de kamers van de auberge betegeld, in de grote berbertent vaste hoekbanken tegenover elkaar en veel spullen weggepakt. Het ziet er ruim en gezellig uit in de tent: de zijkanten van het doek zijn open gerold, waardoor het licht is en het uitnodigend is om naar binnen te komen. De tent is nu echt een ontmoetingsplaats voor gasten: negen plaatsen op de twee hoekbanken en een grote lange houten tafel voor negen mensen om aan te lezen en te werken. De muren van de keuken achter de grote tent zijn klaar, het dak zit erop, de deuren en Marokkaanse ramen zijn geplaatst. Alles nog in ruwbouw: de leidingen, het aanrecht en het kookeiland moeten nog gemaakt worden, maar het eindresultaat is al wel zichtbaar. Renate is al druk doende om haar keuken in de tent leeg te halen en alles richting de achterkant te verplaatsen. Aan de zijkanten zijn vier grote kasten gemetseld. Ook die zijn al gesaust en Paul heeft de Lundia kasten met schappen er al in geplaatst. Wat een fantastisch grote en praktische ruimte. Het is zo heerlijk om af en toe niet in je auto, je tent of in je eigen stoeltjes te hoeven zitten. Hollandse gezelligheid laten we maar zeggen! Rond 19.00 uur ploffen we met een bord eten op schoot voor de TV. We kijken ‘Lieve Paul’… 600.000 kijkers minder dan de vorige keer (las ik de volgende dag in de Telegraaf), maar plus vier Hollands-Marokkaanse kijkers! Hoezo op reis door Afrika!

20 september 2009 Ouzoud – Camping Zebra De oranje duivel
Eindelijk begint het weer lekker weer te worden. Na in augustus steeds te hebben geleefd in een temperatuur van boven de 45 graden, werd het na 1 september 2009 ineens koud. Rond de 20 graden voelt ineens onaangenaam: ook geen wonder met ruim 20 graden verschil met de maand ervoor! Met dikke sokken, een lange broek en een sweater rijdend door bewolkt weer met af en toe regen is Marokko als mogelijk vast verblijf ineens een stuk minder leuk. Maar… sinds vandaag is het prachtige Nederlandse lenteweer in de Marokkaanse herfst. Daar doen we het voor! Net als ik de computer wil pakken om te schrijven voor de site, start Renate de oranje duivel: een korte Toyota Pick Up.Ze brengt drie gepensioneerde Engelse camperreizigers naar een dorp dat iets verderop hoog in de bergen is gelegen. Of ik zin heb om mee te gaan. Tuurlijk… alles beter dan ‘werken’ achter de computer. Als alle botten van de ‘Oude Vandagen’ heen en weer geschud zijn, komen we in een prachtig dorp, waar de gids die Renate heeft geregeld al staat te wachten. We laten de oudjes in goede handen achter en stappen zelf weer in de oranje duivel op weg naar Ouzoud, want Renate wil graag nog wat boodschappen doen voor de 4×4 toer. Immers, morgen is de Ramadan afgelopen en dan zijn alle winkels dicht. Misschien een dag, maar misschien ook wel voor een week! Helaas… haast geen boodschappen te krijgen. Wel koopt Renate nog een paar nieuwe schoenen en twee kleden voor in de twee gastenkamers die bijna gereed zijn. Thuis aangekomen stel ik het ‘computerwerk’ nog even uit en laat ik mijn (zwarte) voeten eerst maar eens verdwijnen in een voetenbad. Wat hebben die verschrikkelijk te leiden gehad de afgelopen weken… aan die voeten is geen eer meer te behalen. Tja… nu goed schoonmaken en eigenlijk alleen nog maar dichte schoenen aan. Ondertussen start ik vast met het ‘afwerken’ van een stapel tijdschriften. Ik had er zelf al enorm veel meegenomen, maar in juli kreeg ik er nog een stapel bij van mijn moeder en zus en onlangs kreeg ik er nog een stapel bij van de meiden van de Circle. Tja.. en met de 4×4 toer in aantocht, moeten we toch maar weer eens wat gewicht gaan lozen (zet voor de gein eens een hele dikke grote AH-tas met tijdschriften als de Nouveau, de Jan, de Felderhof, de Red en de Linda op de weegschaal). Wat een heerlijk relaxte dag! Rond 18.00 uur komt Said binnen. “Jalla”, opschieten, we gaan naar mijn huis om te eten en ik heb honger!” Logisch, die gozer heeft de hele dag hard gewerkt en niets gegeten of gedronken! Ik ren naar de auto, doe elegante slippers aan, trek mijn jurk recht, doe nog wat lippenstift en een geurtje op en terwijl ik weg loop grijp ik nog een oranje sjaal mee. Gelukkig hoeven we niet helemaal naar Said zijn huis te lopen, maar krijgen we van Paul de oranje duivel mee. Met z’n drietjes crossen we door Ouzoud. Eenmaal aangekomen bij zijn huis, moeten we 16 mensen begroeten: zijn ouders, zijn broer met diens vrouw en twee kinderen, zijn andere broer met zijn gezin en zijn tante! We lopen langs het huis naar de linkerkant van het terrein, langs de was, de ezels, twee schuren en een kamer richting een toren. De toren is mooi ingericht, met beneden een keuken en een badkamer en op de tweede etage een woonkamer met een mooie hoekbank. De tweede deur in de ruimte leidt naar een groot terras met prachtig uitzicht (we zien net de zon onder gaan). Said en zijn broer Hamid dragen het eten binnen: thee, jus d’orange, brood, olie, soep, een grote tajine en allerlei suikerlekkernijen. Rond 21.30 uur verlaten we tonnetjes-rond het originele verblijf van Said, bedanken we zijn moeder voor het koken en stappen in de oranje duivel op weg naar onze daktent!

21 september 2009 Ouzoud – Camping Zebra Einde van de Ramadan
Een frisse bries met verse zuurstof over mijn gezicht en een paar warme zonnestralen over mijn huid, maken dat ik me om half 8 nog een keer omdraai en heerlijk door blijf soezen. De daktent is aan vier zijden open en vanuit alle kanten komt het signaal dat de dag is begonnen. In de verte horen we vanuit de moskee een prachtig gezang van een groot mannenkoor, een teken dat de ramadan vanochtend ten einde is gekomen. Niet lang daarna horen we verderop in de vallei een groep jongens een sportieve pot voetbal spelen. Rond half 10 baan ik mijn weg naar de ‘Afrika-douche’. Ik laat de emmer vol water lopen en spoel mij af met de grote ‘pollepel’. Ik doe een kort rokkie en een dun shirtje aan. We ontbijten op de veranda en zakken neer op de nieuwe hoekbanken in de Nomadentent. De Engelse gasten volgen ons en zo spenderen we de hele ochtend al kletsend en thee drinkend. Wat een heerlijke dag. Straks te voet naar Ouzoud en eens kijken of we een glimp van het suikerfestival kunnen opvangen… want voor de Marokkanen is dit een heel bijzondere dag. Zowel Hassan als Said zijn vanmorgen vroeg al in hun zondagse pak langs gekomen om ook ons een fijne feestdag te wensen. Tja… en dat mis je dan … als je te lang in bed ligt!

22 tot en met 29 september 2009 4×4 Marokko.nl – 7 dagen Offroad met 4 auto’s
“Daar zijn ze…!” Aan het einde van de middag rijden twee Nederlandse 4×4 auto’s het terrein van de camping op. Paul wist niet zeker of ze de startdatum van de tour zouden halen. Een zwarte Defender 90 en een geweldig mooie okergele Landcruiser met camperopbouw! Twee oudere stellen springen uit hun auto. Met Loet, Dinny, Wim en Hennie rijden we onder begeleiding van Paul en Renate de komende zeven dagen écht off-road. Na een gezamenlijke maaltijd en een heldere briefing van Paul over de toer (we mogen geen drugs en geen wapens meenemen: ha, ha, ha), is een nieuw avontuur van start gegaan.

Half acht ontbijten, het kamp opruimen, de auto controleren en half negen rijden. Rond 13.00 uur een uitgebreide gezamenlijke lunch en rond 17.30 uur kamp opslaan. Om 19.30 uur gezamenlijk eten en daarna sterke verhalen om het kampvuur: dat is de rode draad door iedere dag… maar verder is elke dag een grote verrassing en een fantastisch cadeau! Zeven dagen lang rijden we op zeer gevarieerde pistes door een zeer divers landschap: een geweldige off-road-ervaring in de Landcruiser, waarmee ik nog nooit eerder ‘team’ was geweest. Haar capaciteiten overtreft mijn verwachtingen: ze rijdt ‘als op rails’!

Op het moment dat de tour van start gaat, zijn wij al acht weken in Marokko. Daardoor zijn de eerste twee dagen voor ons minder indrukwekkend dan voor Loet, Dinny, Wim en Hennie. Een groot deel van het landschap, de ligging van de dorpen en het dagelijks leven van de Marokkanen is ons al bekend. Des te meer kunnen wij genieten van het off-road rijden, de prachtige picknickplekken en het ‘bush-campen’!

De derde dag is een koninginnenrit, over een prachtige pas door rotsachtig gebied. Na een lunch in een ‘Wadi’ onder de palmbomen, begint het heel erg te regenen. Modder, drek, doorwadingen en enorme watervallen die plots langs de rotswanden ontstonden, vallen ons ten deel. Een steile pas naar beneden, over een glibberige rotsachtige weg… ook dat hoort bij off-road rijden. In ‘no-time’ kleuren onze auto’s allemaal zwart, hetgeen de rest van de tour zo zal blijven! We overnachten op een binnenplaats, waar andere reizigers nog onder de indruk zijn van de zandstorm waarin zij die middag terecht zijn gekomen. Die dans zijn wij gelukkig ontsprongen.

De vierde dag rijden we al door de woestijn: zand, stenen, plukjes gras, een verdwaalde acaciaboom en enorme vergezichten. De gravelpistes zijn een verademing na een paar dagen zeer intensief te hebben gereden. Aan het einde van de dag komen we in Mhamid, op een prachtige campingplaats tussen de palmbomen. Die avond eten we ‘buiten de deur’: dat wil zeggen, we eten een Tajine bereid door de campingbeheerders aldaar. Als we de volgende dag het dorp uitrijden, zien we dat het overal wemelt van de politieagenten. De koningin van Spanje komt vandaag ‘kameel-rijden’. Tja… en daarvoor zijn wij nou weer te vroeg op pad: dat missen wij dan weer!

Na een klein stukje asfalt te hebben gereden, slaan we af richting het echte zand. We oefenen wat over kleine zandheuveltjes. Echt super! In 2004 heb ik in Jemen voor het laatst in de woestijn gereden, maar meer vlakke pistes dan echte hoge zandheuvels. We stoppen voor de lunch bij een ‘plein van bomen’ waar Renate haar keuken weer opzet voor de middagmaaltijd. Daarna kunnen wij spelen over de grote zandheuvels die rondom de picknickplaats gelegen zijn. De eerste twee echte hoge zandbergen zijn even wennen… in deze Landcruiser hoeft het niet allemaal vol gas… een beetje rustiger aan en de auto trekt zich heel relaxt de heuvel over! Wat een geweldig speelterrein! Aan het einde van de dag vinden we een prachtige plek tussen allemaal zandheuvels. De avondzon legt ze allemaal in een andere kleur. Ik klim boven op de auto en ga eens lekker op de kisten zitten: wat een indrukwekkend uitzicht! Na het avondeten zet Wim anderhalf uur lang een klassiek concert op. Dat was zijn wens: in de stilte van de zandduinen luisteren naar zijn lievelingsmuziek! Paul en Renate lopen drie zandduinen verder en maken hun eigen kampvuur en ik luister het concert in de daktent. Met dat de muziek afslaat, val ik in slaap. Een grandioze dag!

In de ochtend van dag zes nemen we met een tocht over een paar kleine zandduinen afscheid van de woestijn. Het gas kan erop, want we rijden door een aangedroogd meer. Kilometers ver door ‘het niets’. We stoppen bij een controlepost in ’the middle of nowhere’. Een vriendelijke militair vraagt aan Paul hoeveel personen over onze vier auto’s verdeeld zijn. “Wij zijn met acht personen”, antwoord Paul…waarop de beambte vraagt: “En jullie zijn met hoeveel vrouwen?”. Zijn eindconclusie: de groep bestaat uit 4 personen en 4 vrouwen!
Wij rijden tot laat in de avond en komen aan op camping Tissa. Hier hebben Ronald en ik al eens eerder twee nachten doorgebracht. Een leuke camping, een gezellige beheerder en…
nu kan ik de twee haringen opzoeken die ik per ongeluk in het zand heb laten staan…
Gevonden! (nu alleen mijn hoofdlampje nog terugvinden: mijn autosleutels liggen inmiddels op een vaste plaats. Ha, ha, ha…).

Op dag zeven nemen we afscheid van de gele Landcruiser en de zwarte Defender. Loet, Dinny, Wim en Hennie besluiten om vandaag niet mee terug te rijden naar Ouzoud, maar om vanuit Ouarzazate verder te gaan. Vanuit die plek kunnen ze inderdaad nog een mooie acht-daagse ronde maken. Na een kort afscheid, zijn wij op deze laatste dag van de tour alleen met Paul en Renate op pad. We rijden terug naar ‘huis’! Een prachtige route als afsluiting van een mooie tour! ‘Thuis’ staat het personeel al op ons te wachten. Hassan die ons met een grote glimlach tegemoet rent en de stenen bij de ingang van de camping weg haalt (de camping was gesloten tijdens onze afwezigheid). Said die met trots alle vorderingen op het campingterrein aan Paul laat zien En Minoe die eindelijk terug is van ‘de Ramadan’ en het eten voor ons heeft klaar gemaakt. Net voor het avondeten begint het te stortregenen. Iedereen kent zijn taak: Hassan, Said, Minoe, Paul & Renate… de tent wordt ontruimd, de kussens worden aan de kant gelegd en het dak van de tent wordt ondersteund. We maken de diner-tafel klaar in een van de nieuwe gastenvertrekken. In het donker (de stroom is uitgevallen) en met hoofdlampjes, staan we met drie man rondom Minoe, die de laatste hand legt aan het eten. Het is SUPER-gezellig! De volgende ochtend is de camping een ravage (het terrein verregend, de muren omgevallen, de tent ontruimd) en onze auto volledig schoon. Aan de buitenkant. Want de onderkant is nog één dikke modderbende. En dus vertrekken wij naar Azilal om de auto af te laten spuiten. Nog een dag of twee om de auto hangen en genieten van de sfeer op de camping en wij gaan definitief verder!

03 - 10 oktober 2009 De laatste etappe door Marokko… op naar Mauritanië!
Afscheid nemen is niet mijn ‘ding’. Alles is klaar voor vertrek: we hoeven alleen maar in de auto te stappen. Samen met Paul en Renate, Daan en Mirjam (twee motorrijders uit Nederland) drinken we nog een kop koffie. Daarna zeggen we ze allemaal gedag: Hassan, Said, Hammid, Minoe, een dikke knuffel voor Paul en een dikke kus voor Renate. We hebben het super gehad in Marokko met camping Zebra als ‘uitvalbasis’ en tweede ‘thuis’. Nu gaat het echte reizen beginnen: nu staan we er alleen voor! We rijden richting Marrakech waar we nog wat informatie vergaren over Mauritanië, Senegal en Mali en waar we bij de Marjane nog even flink inkopen doen. De eerste drie weken zullen wij niet verhongeren!

Op camping Le Relaix in Marrakech komen we veel ‘overlanders’ tegen. De afrika-reizigers uit Europa zijn op pad gegaan. We komen het Franse gezin weer tegen met de Defender-camperopbouw, nog een Defender uit Zwitserland en eentje uit Duitsland. Allemaal rijden we ongeveer dezelfde route. We komen ze vast nog tegen…
Dit brengt mij op het idee om nog eens na te denken over het slikken van onze malaria-profilaxen. Volgens mij moesten wij een week voor binnenkomst in Mauritanië beginnen met de kuur en dat is precies vandaag. Als ik de gebruiksaanwijzing nog eens doorlees, blijkt dat wij al vier weken eerder met de kuur hadden moeten starten, maar we kunnen een versnelde kuur in 8 dagen doen.Vandaag, morgen, overmorgen en de dag van binnenkomst in Mauritanië slikken wij Lariam… als we daar maar niet ‘gek’ van worden!

De volgende dag rijden we vanuit Marrakech over een prachtige pas naar Taroudannt. We overnachten in een Auberge en rijden de volgende dag gelijk door naar Tafraoute. Geweldig… wat een mooie omgeving. We verblijven op een camping net buiten het dorp, gelegen tegen een imposante rotsformatie. Daar komt de kapper aan de tent en scheld Ronald zo hard tegen een agressieve hond, dat hij de volgende dag dood is (of dat is toeval…). Samen met de eigenaar van de camping kunnen wij er wel om lachen, maar de 20 Franse echtparen die met de campers net buiten de camping gestationeerd zijn, gaan allemaal naar de begrafenis. Vanuit het dakterras aanschouwen wij deze droeve gebeurtenis.

En dan begint een lange eenzame reis…
Van Tafraoute naar het kustplaatsje Sidi Ifni, welk dorp we voorbij rijden omdat het er niet gezellig uit ziet. Een piste die start over de lokale vuilnisbelt (en nog kilometers stinkt) brengt ons naar een verlaten ‘disney-resort’ waar wij op een giga-terrein in de dessert als enige ons kamp opslaan. In de vroege ochtend rijden we naar Plage Blanche om tijdens ‘laag water’ een rit van 30 km over het strand te maken. Maar helaas… er is geen ‘kip’ te bekennen en dus kunnen we de trip niet in gezelschap van een andere 4×4 maken (en alleen gaan is ons door diverse ‘kenners’ afgeraden). Jammer… op dit avontuur had ik mij zo verheugd…

In plaats van een adrenaline-toer maken wij een saaie en lange toer richting Laayoune. Als we voor de stad een bord ‘Chez Luc & Martine’ zien, besluiten we de dag af te sluiten. Via een piste van een paar kilometer komen we op een kale lege plek waar wat tenten en een paar gebouwtjes staan. En tot onze verbazing staat het camper-echtpaar (op leeftijd) uit Engeland die wij op camping Zebra hebben ontmoet daar ook. Ze komen al aanrennen om ons te begroeten en zo zitten we 15 minuten later gezellig in hun onderkomen met twee flessen goede rode wijn. Toch een bijzondere afsluiting van de dag.

Om 9 uur verlaten we samen met de Engelsen het kampeerterrein: zij keren terug naar Marroko en wij rijden verder naar Dakhla. Na een lange eenzame rit door ‘het niets’ (we komen ook nauwelijks andere auto’s tegen), komen we uiteindelijk aan op een verpauperde camping aan zee. Leven in en om de auto wordt nu een stuk minder leuk! Maar we bijten gewoon even op onze tanden. Het is natuurlijk wel geweldig om de Westelijke Sahara een keer door te gaan….